'Atatürk' vurun' dedi Dersim'i vurduk!'
Türkiye Dersim katliamini tartisiyor. Hemen hergün yeni bir belge ortaya çikiyor. Atatürk Dersim'den habersizdi diyenleri ise Celal Bayar'in 25 yillik avukati Cindoruk yalanladi.
28 Kasim 2011 Pazartesi Saat 12:42
Reklam
"Dersim Cumhuriyet'in zorbaligidir" diyen Cindoruk, "Hükümetler gelip geçicidir. Hukuken mühim olan Meclis'in kolektif özrü" görüsünde.

NIYE

Hüsamettin Cindoruk uzun yillar Celal Bayar’in avukatligini yapmisti. Dersim katliami sirasinda basbakan olan Bayar’la Cindoruk’un bu konu hakkinda neler konustugunu, Bayar’in Dersim’le ilgili fikrini ögrenmek için kapisini çaldim. Elbette sohbetimiz Dersim’le sinirli kalmadi. Açilacak olan 28 Subat sorusturmasiyla ilgili fikirlerini ve geçen hafta ziyaret ettigi Silivri Mahkemesi’nde gördüklerini de anlatti.

1936’da Celal Bayar’in Dersim’le ilgili hazirladigi rapor en az Inönü’nünkü kadar sert. Bayar, Dersim katliamiyla ilgili ne düsünüyordu?

Ben Bayar’in son 25 yilinda avukatligi yaptigimdan bu konuda da konusmustuk. Rahmetli Bayar’in Dersim’le ilgili bana söyledigi sudur: “Cumhuriyet Milli Misak sinirlari içerisinde tamamen egemen olmustu. Hakkâri dahil, Trakya dahil bütün ülkede Cumhuriyet egemendi, bir tek Tunceli disinda. Tunceli’deki mütegallibe Tunceli’yi Cumhuriyet’in disinda tutuyordu. Polis, jandarma oraya giremiyor, vergi alamiyordu. Cografyasi böyle bir direnmeye çok müsaitti. Bunu asmak için çok uyari yaptik, kanunlar çikardik ama olmadi. Atatürk sonunda bize vurun dedi, vurduk. Tenkir ve tedip ederek Cumhuriyet topraklarina Tunceli’yi kattik.” Aynen böyle anlatmisti.

Atatürk’ün bilgisi yoktu diye bir kesim hâlâ diretiyor?
Atatürk’ün bilgisi yoktu, o sirada hastaydi diyenler dogru söylemiyor. Baska bir karine daha Sabiha Gökçen’dir. Kendisi askeri pilot da degildi. Sizce Atatürk’ün manevi kizi olarak onun bilgisi disinda böyle bir harekâta katilmasi mümkün mü? O nedenle isi Inönü’ye veya Bayar’a yikmak son derece yanlis. Atatürk’ün ölmeden evvel Tunceli’yi Cumhuriyet topraklarina katma iradesi var isin içinde.

Ne Inönü ne Celal Bayar bu acimasiz yönteme karsi çikmis ama degil mi?
O zaman karsi çikmak yok. Ihsan Sabri Çaglayangil, ki Bayar’in yakiniydi, devlet bürokrasisi olarak talimat aldiklarini açikça anilarinda söylemisti. Dersim’e yapilanlar bastan asagi haksizliktir. Ve Seyit Riza’nin dedigi gibi zulümdür. Cumhuriyet’in zorbaligidir. Evet, belki CHP egemen partiydi ama o sirada sadece Inönü ve Bayar mi var? Menderes, Köprülü milletvekili. Demokrat Partili bir sürü vekil var. Eger orada bir siyasi mesuliyet varsa, herkesindir. Sadece CHP’nin degil, Demokrat Parti’nin de.

Bayar, Dersim’le ilgili bir özelestiri yapmis miydi size?
Yapmaz. Onlar nasil insanlardi biliyor musun… Milli mücadeleci adamlar! Zor bir kavga içindeler. Ölüm fermaniyla geziyorlar ve bir koca Osmanli’yla hesaplasarak devlet ortaya çikariyorlar. Iste o devlete karsi asiri sahiplik duygusu gelisiyor onlarda. Devletin mülkiyeti bizde gibi hissediyorlar. O zamanlar kolay erisilebilen insan haklari sözlesmeleri de yok, bir tek kurallari esnek olan Milletler Cemiyeti var. Ne Atatürk’ün ne de digerlerinin o dönemde öncelikleri hak ve hukuk degil. Bir devlet kurmanin kirli yanlari varsa, onlar bunu kir diye görmüyordu.

Basbakan’in diledigi özrün anlamli bir hale gelmesi için ne yapilmali?

Basbakan’in, iktidar oldugu süre boyunca Dersim konusunu ancak bir Dersimli Zaza Kürdü olan Kiliçdaroglu CHP’ye genel baskan seçildikten sonra açmasi siyasi hesaplara dayaniyor. Aci bir drami kullaniyor. Lafla özür dilemek de bir sey getirmez tabii. Cumhuriyet tarihinde sorgulanmasi gereken bir hadisedir Dersim. Metot su: Meclis’te bir arastirma komisyonu kurulur. Bu komisyon Cumhuriyet’i azarlamadan yaptigi yanlislari ortaya çikarip, telafisi için teklifler yapar. Genelkurmay arsivleri açilir. Kimin ne zarari varsa karsilanir. Kimin mezari kayipsa o mezar bulunur. Meclis karariyla bir devlet özür diler. Hükümetler gelip geçicidir, hukuken mühim olan Meclis’in kolektif özrü. Anayasa böyle bir özrü mümkün kiliyor. Yalniz tabii bu Dersim özrünün devami olacak.

Ne gibi?
Dersim için özür dileyince Ermeni diyasporasi sormayacak mi? Onun da özrünü diledigi vakit, ABD’deki sigorta sirketleri altindan kalkilamayacak meblaglar talep edecek. Daha da acisi olacak. Terörle mücadelede yaptiginiz islerden dolayi da hesap verilmesi gerekecek. O zaman Abdullah Öcalan’dan da mi özür dileyecek? Dileyecek o zaman. Devlet idare etmek kolay is degildir, tüm bunlari hesaba katacaksin.

Bir de Istiklal Mahkemeleri meselesi var. Sizin bu konuda bir çalismaniz olmustu degil mi?

Tabii. Meclis Baskani oldugum dönem (1992) Refah Partisi milletvekili olan Hasan Mezarci bir gün geldi ve Istiklal Mahkemesi arsivini açmami istedi. Bu arsivin Meclis’te oldugunu bile bilmiyordum o sirada. Mezarci, “Iskilipli Atif Hoca’nin ugradigi zulmü yazacagiz” dedi. Ben de ‘hay hay’ dedim. Arsive indim, tasnif ettirdim. 1200 kadar dosya vardi, 1100’ü asker kaçagi davasi, 100 kadari siyasi davaydi. 100 siyasi davanin incelenmesini istedim. Anlasildi ki, Istiklal Mahkemeleri’nin kurulus amaci asker kaçaklarini önleyip, muntazam orduyu korumak. Ve adil olma iddiasi filan da yok.

Haberal’i milletvekili yapmasi için CHP’ye siz ve Demirel gittiniz degil mi?

Benim elimden öyle bir sey gelmez. Kendimi niye milletvekili yapmadim madem öyle. Benim haberim bile yok, inan bana. Ne CHP’ye karisirim ne de CHP karistirtir. Haberal çok sevdigim bir dostum, o ayri mevzu. Bu yastan sonra benim hiçbir siyasi beklentim yok. Dogrulari söylemekten baska da derdim yok.

Röportaj: Ezgi Basaran