RADIO ZAZA Tv ZONÊ MA KAMIYA MAWA ! BUMISÊ QÊSEY BIKE XU VIRA MÊKE ! Vila Kę

Dersim harekati arsivlerini kim acacak
Khulê 74 Duisburg 20.11.11
Tecavüze ugradigini yazdi...Tuncelide Intihar

Sabiha Gökçen'in Dersim ile ilgili sözleri

Khule 74 Serri / Berlin

Erzincan Cayirlilar Gecesi
Dersim tartismalari dinmiyor
Iclal Aydin'in Dersim yazisi
Ayip ve zulüm günleri

CHP'li Aygün: Dersim'in sorumlusu devlet ve CHP'dir
Seyit Riza'nin torunu Çankaya Köskü'ne çikiyor!

Güner'i Civaoglu: Atatürk'ün hayatini Dersimli kurtardi

Basbakan'in açikladigi Dersim belgeleri

 


Iste Dersim belgeleri


Güncelleme : 24.11.2011 13:06 Basbakan Recep Tayyip Erdogan'in dün Dersim hakkinda açikladigi 4 belgede Dersim ile ilgili alinan kararlar ve bölgeye yapilan harekatin sonuçlari yer aliyor.

Erdogan'in dün açikladigi belgeler, Jandarma Umum Komutanliginca hazirlanan Dersim Raporu, 1935'te çikarilan Tunceli Vilayetlerinin Idaresi Hakkinda Kanun, Içisleri Bakanliginca hazirlanan Tunceli'de 1936'dan itibaren yürütülen harekatin neticesine dair rapor, icraatin neticesini gösterir cetvel ve Tunceli'den 11 bin 683 kisinin sürüldügünü belirten, 2 bin kisinin daha sürülmesini karara baglayan Bakanlar Kurulu kararindan olusuyor.

Dersim ile ilgili ilk belge; Jandarma Umum Komutanliginca hazirlanan Dersim Raporu. Sadece 100 adet basilan ve ''Gizli ve zata mahsustur'' damgali raporda, özellikle Seyh Sait Isyani'nin ardindan diger Dogu illeri ile beraber Dersim'in de önemle dikkate alindigi belirtiliyor.

Raporda yer alan bazi ifadeler söyle:

''Dersim gittikçe Kürtlesiyor, mefkurelesiyor, tehlike büyüyor. Seyit Riza'nin hükümete karsi takindigi vaziyetten kendisine husumetleri hasabile müteessir olan bazi asairin hissiyatinin da istifadeye çalisilacaktir.

Dersim, Hükümeti Cumhuriye için bir çibandir. Bu çiban üzerinde kat'i bir ameliye yapmak ve ihtimalati elimeyi önlemek, selameti memleket namina farzi ayindir.

Son derece zeki, kurnaz ve dessas olan bu halk. Hükümetin naif veya kuvvetli bulunduguna göre mütcaviz veya mutavaatkardir...''


1935'te çikarilan ''Tunceli Vilayetlerinin Idaresi Hakkinda Kanun'' belgesinde ise ilin mülki ve askeri yönetimiyle ilgili esaslar yer aliyor.


13 BIN 806 KISININ HAYATINI KAYBETTIGI BELIRTILIYOR


Basbakan Recep Tayyip Erdogan'in Dersim hakkinda açikladigi belgelerde, Dersim bölgesinde yapilan operasyonlarda toplamda 13 bin 806 kisinin hayatini kaybettigi bilgisi yer aliyor.

Dersim ile ilgili üçüncü belge, 2 Kasim 1939 yilinda dönemin Dahiliye Vekili Faik Öztrak imzasiyla Jandarma Umum Komutanligi Basvekalet Yüksek Makamina gönderilen belge. Belgede, Tunceli Kanunu'nun uygulanmasindan o güne kadar Dersim bölgesinde yapilan harekatlarin raporu yer aliyor. Buna göre; 1937 yilinda yapilan harekatta 262, 1938 yilinda yapilan harekatta 13 bin 160 ve 1939 yilinda yapilan harekatta 384, toplamda 13 bin 806 kisinin hayatini kaybettigi bilgisi yer aliyor. Bu üç yilda yapilan harekatlarda toplam 2 bin 967 kisinin sag olarak yakalandigi, 4 bin 616 kisinin teslim oldugu bilgisi yer aliyor. Harekatlarda ayrica toplam 199 askerin sehit oldugu, 354 askerin yaralandigi ve toplam 6 bin 117silahin ele geçirildigi bildiriliyor.


HALKIN BATI ILLERINE SEVK VE ISKANI

Dersim ile ilgili bir diger belge, 23 Aralik 1938 tarihli kararname. Kararnamede Cumhurbaskani Ismet Inönü, Basbakan Celal Bayar ve Nafia Vekili Ali Çetinkaya'nin imzalari bulunuyor.

Kararnamede, Tunceli'den batiya nakledilen yaklasik 12 bin kisinin durumu ele alinarak, 11 bin 683 kisinin sevkinin ve iskanlarinin saglandigi, geriye kalan 514 kisi ile daglarda ve magaralarda saklananlarla birlikte 2 bin kisinin de bu kararname ile sevk ve iskanlarinin onandigi bilgisi yer aliyor.

Dersim ile ilgili son belge ise dönemin Dahiliye Vekili Sükrü Kaya'nin 27 Eylül 1938 tarihinde Jandarma Genel Komutanligina gönderdigi, ''Dersim operasyonunun ardindan, bugün Batman'a bagli Sason ilçesinde yapilan harekatin neticelerini ifade eden belge''.

Belgede, kanun ve nizamlara karsi koyan, 1934 yilinda sayim yoklamasi yaptirmayan, Kaymakam Vekili Kemal'i sehit eden ve ilçe müftüsünü yaralayan, fiilen isyan durumunda oldugu ileri sürülen Sason halkinin tamaminin Bati illerine nakil ve iskaninin yapildigi belirtilirken, 1935 yilindan o tarihe kadar yapilan operasyonlarda 834 kisinin ölü olarak ele geçirildigi bildiriliyor. Çatismalarda 80 askerin sehit oldugu, 106 askerin de yaralandigi bilgisi de belgede yer aliyor.

 

 

Erdogan'in dün açikladigi belgeler, Jandarma Umum Komutanliginca hazirlanan Dersim Raporu, 1935'te çikarilan Tunceli Vilayetlerinin Idaresi Hakkinda Kanun, Içisleri Bakanliginca hazirlanan Tunceli'de 1936'dan itibaren yürütülen harekatin neticesine dair rapor, icraatin neticesini gösterir cetvel ve Tunceli'den 11 bin 683 kisinin sürüldügünü belirten, 2 bin kisinin daha sürülmesini karara baglayan Bakanlar Kurulu kararindan olusuyor.

Dersim ile ilgili ilk belge; Jandarma Umum Komutanliginca hazirlanan Dersim Raporu. Sadece 100 adet basilan ve ''Gizli ve zata mahsustur'' damgali raporda, özellikle Seyh Sait Isyani'nin ardindan diger Dogu illeri ile beraber Dersim'in de önemle dikkate alindigi belirtiliyor.

Raporda yer alan bazi ifadeler söyle:

''Dersim gittikçe Kürtlesiyor, mefkurelesiyor, tehlike büyüyor. Seyit Riza'nin hükümete karsi takindigi vaziyetten kendisine husumetleri hasabile müteessir olan bazi asairin hissiyatinin da istifadeye çalisilacaktir.

Dersim, Hükümeti Cumhuriye için bir çibandir. Bu çiban üzerinde kat'i bir ameliye yapmak ve ihtimalati elimeyi önlemek, selameti memleket namina farzi ayindir.

Son derece zeki, kurnaz ve dessas olan bu halk. Hükümetin naif veya kuvvetli bulunduguna göre mütcaviz veya mutavaatkardir...''


1935'te çikarilan ''Tunceli Vilayetlerinin Idaresi Hakkinda Kanun'' belgesinde ise ilin mülki ve askeri yönetimiyle ilgili esaslar yer aliyor.

 

DOSTÊ MA:  |  Zazaki.de   |  Piya Forum   |  Hüseyin Aygün   |  AABF  |  Tunceli Emek |  Faruk Iremet    |  FDG  | Radiozaza Forumu  | Zaza Der  |