Basbakan'in açikladigi Dersim belgeleri

Basbakan Erdogan'in açikladigi Dersim belgeleri yayinlandi.

Milli Gazete, Basbakan Erdogan'in dün kamuoyuna açikladigi devlet arsivindeki Dersim belgelerini yayinladi.

DERSIM HAREKATI 2 YIL ÖNCE PLANLANMIS

Devlet Arsivlerinde yer alan belgeler harekatin 1937 yilindan önce baslatildigini gösteriyor. 26/2/935 yilinda yayimlanan ve altinda Reisicumhur sifatiyla K.Atatürk imzali belgede "Yedinci kolordunun 17 inci firkasina mensup kitaat tarafindan 933 senesinde yapilan ve bir aydan fazla devam eden Dersim harekatinin, 881 sayili kanunun birinci maddesine göre muharebe ve müsademeleri istilzam ettirecek mahiyette oldugu....." belirtiliyor. Belgede bölgenin yeni çatismalara gebe oldugu ve yeni operasyonlarin yapilacagi bilgisine veriliyor. Yazinin içinde muharebe ifadesinin geçiyor olmasi, sürecin olasi bir askeri harekata evrilecegini gösteriyor.

HAVA SALDIRILARI BELGELERI

Dersim olaylarinda konu edilen hava saldirilarina da belgelerde yer veriliyor. "26/4/937 ve 1140 sayili Sifreye Ek" olarak yazilan belgede bölgede yasanlar 4 madde olarak aktarilirken, hava saldirilari hakkinda da bilgi veriliyor. Belgede yer alan 1.madde de "...Hedefler ve yollar tarafimdan tayyarecilerimize etrafiyle izah edilmisti. Daglarin yüksekligi vadilerin derinligi, ve yekdigerinin andiran manzaralar göstermesi sebebleriyle tayyareler is bu gurublarin sarkindan geçerek Nizamiye'nin dereova köyüne kadar gitmisler ve dereova karakolumuzun iki üç kilometre açigindaki mintikayi bombalamislar ve geç vakit salimen meydana gelip inmislerdir" deniliyor. Devlet Arsivlerde yer alan belgeler harekatin 1937 yilindan önce baslatildigini uzun süreli ve büyük çapta oldugunu gösteriyor. 26/2/935 yilinda yayimlanan ve altinda Reisicumhur sifatiyla K.Atatürk imzali belgede "Yedinci kolordunun 17 inci firkasina mensup kitaat tarafindan 933 senesinde yapilan ve bir aydan fazla devam eden Dersim harekatinin, 881 sayili kanunun birinci maddesine göre muharebe ve müsademeleri istilzam ettirecek mahiyette oldugu....." belirtiliyor.

YENI ÇATISMALARA GEBE

Belgede bölgenin yeni çatismalara gebe oldugu ve yeni operasyonlarin yapilacagi bilgisine veriliyor. Yazinin içinde Muharebe ifadesinin geçiyor olmasi, sürecin olasi bir askeri harekâta evrilecegini gösteriyor. Zaten büyük operasyonda 1937 yilinda basliyor. Belgede Basvekil sifatiyla Ismet Inönü'nün de imzasi bulunuyor.

ISMET INÖNÜ'NÜN IMZALARI VAR

Belgeler harekâta katilan askerler için açilan ihaleleri de gözler önüne seriyor. Yine Reisicumhur sifatiyla K.Atatürk imzali belgede II/8/937 tarihli belgede "Dersim mintikasinda harakêt yapmakta olan seyyar jandarma taburlarinin ihtiyaçlari için lüzumu olan 5000 çift çarikli Trakya mintikasinda yapilacak manevraya istirak edecek jandarmalara tedariki gerekli bulunan 500 tulgaya ihale muamelesinin ilansiz yapilmasindan ötürü feshi lazim gelmekte...." denilerek harekata katilan askerlerin ihtiyaçlari için yeni bir ihale açilmasi kararlastiriliyor. Bu belge de de Basvekil sifatiyla yine Ismet Inönü'nün imzasi var.

DEVLET ARSIVLERINDE DERSIM BELGELERI

Bir diger belge de ise harekâta katilan asker sayisinin ve askeri ödenegin artirilmasi kararlastiriliyor. Belgede "Dersim harekati dolayisiyla 17 inci tümenin mevcudunun yüksek kadroya çikarilmasi ve ayni zamanda Erata kuvvetli tayin verilmesi gibi sebeplerden ötürü 7 inci kolorduya 2/1877 sayili kararname ile verilen 5000 liralik pazarlik salahiyetinin ihtiyaca yetismedigi anlasildigindan Dersim harekatinin devami müddetine ve iase maddelerinin umumî hükümler dairesinde mukaveleye baglanacagi zaman kadar geçecek müddete munhasir kalmak sartiile bahsi geçen Kolordu'ya verilen pazarlik salâhiyetinin 1490 sayili kanunun 46 inci maddesinin (A) fikrasi geregince 10.000 liraya çikarilmasi...." kararlastiriliyor. Belge de Reisicumhur sifatiyla K.Atatürk imzasi bulunuyor. Basvekil sifatiyla Ismet Inönü'nün de belgede imzasi bulunuyor.

REISICUMHUR ADIYLA IMZALADIGI BELGE

Belgelerde imzasi eksik olmayan bir diger isim de Ismet Inönü. Basvekil sifatiyla belgeleri imzalayan Inönü'nün, Mustafa Kemal'in vefatinin ardindan Reisicumhur adiyla imzaladigi belgelerden biri de Dersim Harekatiyla ilgili. Harekata katilan bir ögretmenin durumunu iliskin bilgi verile belgede sürgün gerçegi bir kez daha gün yüzüne çikiyor. 25/4/1939 tarihli belgede "Dersim harekatina istirakinden dolayi Hataya gönderilemeyen Kayseri Vilayeti Incesu ögretmenlerinden Yusuf Büyükburcun 3296 sayili kanuna göre bütün haklari mahfuz tutulmak sartile Hatay gitmesine izin verilmesi... onanmistir" deniliyor.