Bir Dersim Hikâyesi


“… Komutan, ‘Kursun pahali.’ demis bunlara…” dedi, sayiklar gibi… ‘Bunun üzerine, dipçiklerle vurmuslar çoluga çocuga… Sonra da… Artik istemiyordum sürdürmesini, ne var ki bir kez baslayinca ne yagmur duruyordu, ne gözyaslari… ‘Fazla kursun harcanmasin, tüfekler de zarar görmesin demisler, bu sefer de mese kütükleriyle…’”

Ne zamandir, okunmayi bekleyen kitaplar listemin tepesinde duran ama her seferinde okumayi biraz daha erteledigim bir kitapti; Bir Dersim Hikâyesi… Tipki, 74 yildir devletin utanç listesinde bulunmasina ragmen, her seferinde görmezden gelinmesi gibi…

Benimki suçluluk duygusundan degil, verecek cevabim olmamasindan degil. Sadece, kaldiramayacagimi, hazmedemeyecegimi, zaten sorunlu oldugum dayatilmis kimliklerle, ögretilmisliklerle daha da arami açacagini bildigimden…

Nitekim öyle de oldu, bir öykü okudum; sindirebilmek için iki saat bekledim. Kimisinde yüregimin, gögsümün üstüne bir ton agirlik bindi, kiminde göz pinarlarim doldu… Utandim… Insanligimdan utandim.

“Irmagin kenarina varmislardi. Üç kiz bir ana. Babasi daha önce öldürülmüs, amcasi asker tarafindan alinmisti. Kimsenin ölülerine aglama hakki yoktu. Askerler, seslerini duyup onlari bulabilirdi. Sakine’nin kardesi aglamaya basladi! Annesi susmasi için fisiltiyla yalvardi bebegine. Susmadi. Memesini çikarip bebegin agzina dayadi, bebek itti memeyi; tekrar dayadi sussun diye. Susmadi. Annesi Hizir’i, Ali’yi, Allah’i çagirdi. Gelmediler. Annesi, Sakine ve Fatma’ya uzaklasmalarini söyledi. Iki baci ilerlerken Sakine dönüp bakti, annesi bebegi suya bastiriyordu. Sustu. Askerler görünmüstü. Annesi kizlarini hesap edip ters yöne kaçti. Asker yetisti, süngüyü takti. Annesi sustu. Baska kadinlar, bebekler de sustu.”

“Murathan Mungan’in Seçtikleriyle” üstbasligini tasiyan Bir Dersim Hikâyesi; 23 yazarin öykülerinden olusuyor. 1938’de düzenlenen Dersim Harekâti, gerçeklestirilen katliam ve yillar sonrasina, kusaklar ötesine miras biraktigi travmalari konu alan, yürege dokunan 23 öykü…

Bir Dersim Hikâyesi, Ayfer Tunç, Hakan Günday gibi nispeten taninmis isimlerin yaninda, benim yeni kesfettigim ve çok begendigim Behçet Çelik, Sema Kaygusuz ve Seray Sahiner gibi isimlere de ev sahipligi yapiyor.

“Mustafa amcam yanindakilere seslendi, ‘Önce bizi vuracaklar, ates ettiklerinde kendimizi arkaya devirelim ki arka siradakiler altimizda canli kalsinlar. Düsünün ki Kerbela yolunda sehit gidiyoruz.’ Hiç unutmuyorum, bir asker vardi sag cenahta, Mustafa amcamin Kürtçesinden Kerbela kismini anlamis olacak ki, aglamaya basladi. Omzunda süngülü tüfek, basini kabzaya dayamis, gizlice agliyordu…”

Bir Dersim Hikâyesi

Murathan Mungan

Metis Yayinlari