Birinci
Cumhuriyet Dersim’dir...Mehmet ALTAN
'Neden’
diye soranlar çikabilir.
Bu soruyu soranlara ‘Birinci Meclis’ zabitlarini
okumalarini öneririz. Görecekler ki, Birinci Cumhuriyet’te
hiçbir zaman ‘hukukun üstünlügü’
geçerli olmamis.
Geçmise dönüp
bir bakalim.
Muhalif milletvekillerinden
Ali Sükrü Bey 27 Mart 1923’te ortadan kaybolur.
Ali Sükrü Bey’in
sirra kadem basmasinin ardindan, Hüseyin Avni Bey,
Meclis kürsüsünden olayi açiklar ve
sunlari söyler:
“Efendiler bu serefli
kürsü bugün elim bir vaziyete sahne oluyor.
Bu serefli milletin mebuslari kan aglamis bir zavalli, bir
biçare gibi birbirlerine bakiyorlar.
... Ali Sükrü Bey
iki günden beri kayiptir. Azametli, serefli, muazzam
bir tarihin sahibi bir milletin vekili kayboluyor da, hükümet
bulamiyor.”
Icra Vekilleri Heyeti Baskani
Rauf Bey, tüm Cumhuriyet tarihi boyunca emsallerini
defalarca duyacagimiz palavra bir konusma ile Hüseyin
Avni’ye cevap verir...
***
Ali Sükrü Bey, Kösk’ün
alti yüz metre ilerisinde, beyaz bir torbanin içerisinde,
çesitli yerlerinden parçalanmis, çift
kat iple bogulmus, sol eli kirilmis bir biçimde bulunur.
Katili Muhafiz Alayi Komutani
Topal Osman’dir. Topal Osman yargilanmaz, Ali Sükrü
Bey’i neden öldürdügü, emri kimden
aldigi sorgulanmaz. Ama o da öldürülür
ve ‘bassiz cesedi’ Meclis önünde asilir.
Ardindan da Birinci Cumhuriyet’in
Birinci Meclis’i feshedilir. Daha sonra Takrir-i Sükûn
Yasasi ile koyu bir fasizm insa edilir.
***
Simdi tartisilan Dersim Katliami
da o baslangicin bir sonraki icraatidir...
Dersim Katliami dedigimizde,
1938 yilinda yaklasik 12 bin kisinin Türkiye’nin
degisik bölgelerine sürgün edildigi, 40 ile
70 bin arasinda insanin da katledildigi ve üzerindeki
örtünün hiçbir zaman çekilmedigi
bir toplumsal trajediden söz ediyoruz.
Bu vahseti gencecik bir asker
olarak yasayan eski hava Kuvvetleri Komutani Muhsin Batur,
Milliyet Yayinlari’ndan çikan ‘Anilar ve
Görüsler- Üç Dönemin Perde Arkasi’
adli kitabinda o iki aylik kanli zulmü anlatmaz, okurundan
özür diler...
***
Orgeneral Muhsin Batur’un
neden ‘yasantisinin o bölümünü
anlatmaktan kaçindigini’, uzun yillar Disisleri
Bakanligi yapan, o dönemde Malatya Emniyet Müdürlügü’nde
görevli olan ve Diyarbakir’da yeni yapilan Singeç
köprüsünü açmaya gidecek olan
Atatürk’ten Seyit Riza’nin hayatinin bagislanmasini
isteyecek ‘6 bin beyaz donluya meydan vermemek’
için Emniyet Genel Müdürü Sükrü
Sökmensür’ün emriyle duruma el koyan
Ihsan Sabri Çaglayangil aydinlatir.
Tunceli’de, 17 Kasim 1937’de
idam edilen ‘Dersim isyaninin’ lideri Seyit Riza
ve yedi arkadasinin asilmasi basli basina bir hukuk skandalidir...
Usule itiraz eden savci izinli
sayilarak göreve yardimcisi getirilmistir...
Okuma yazma ve Türkçe
bilmeyen saniklara ne iddianame, ne de avukat verilmistir...
Asabilmek için Seyit
Riza’nin yasi 57’ye indirilmis, oglunun yasi da
17’den 21’e çikartilmistir...
Bölge komutani Alpdogan
Pasa kararin yazilacagi bos kâgidi önceden imzalamistir...
Ama bütün bu hukuksuzluklar,
gerçeklestirilen büyük katliamin yaninda
az kalir.
Ihsan Sabri Çaglayangil’in
anilarini anlattigi kitabindan okuyalim:
‘Magaralara iltica etmislerdi.
Ordu zehirli gaz kullandi. Magaralarin kapisinin içinden.
Bunlari fare gibi zehirledi. Yediden yetmise o Dersim Kürtlerini
kestiler.’
***
Benim ‘Birinci Cumhuriyet
üzerine Notlar’ adi kitabim çikali on yil
olmus...
Kemalist Cumhuriyet’in
tüm kromozomlarini bilen birisi olarak ‘Ikinci
Cumhuriyet’ dedim.
Bu Cumhuriyet’i toptan,
sistemli ve kurumsal bir anlayisla demokratiklestirmekten
uzak duran her siyasetçi bu cehennemde kendisinin
de yanabilecegini hesap etmelidir...
Çünkü Cumhuriyet’in
88’inci yildönümünde ne Ali Sükrü
Bey Cinayet’i ne de Dersim gerçegi tümüyle
ortaya çikmis degil... Üstelik Dersim’i
bombalayan Sabiha Gökçen’in adini sadece
havaalanlarina degil, inat olsun diye Güneydogu’daki
okullara da veren bir zihniyet de sapasaglam ayakta...
Sadece ufak tefek makyajlarla
vakit öldürmekteyiz.
Hem hayiflanip, hem de endiseleniyorum.
Yeni nesil binalar nasil yalitiliyor biliyor musunuz?
