RADIO ZAZA Tv ZONÊ MA KAMIYA MAWA ! BUMISÊ QÊSEY BIKE XU VIRA MÊKE ! Vila Kę

Dersim harekati arsivlerini kim acacak
Khulê 74 Duisburg 20.11.11
Tecavüze ugradigini yazdi...Tuncelide Intihar

Sabiha Gökçen'in Dersim ile ilgili sözleri

Khule 74 Serri / Berlin

Erzincan Cayirlilar Gecesi
Dersim tartismalari dinmiyor
Iclal Aydin'in Dersim yazisi
Ayip ve zulüm günleri

CHP'li Aygün: Dersim'in sorumlusu devlet ve CHP'dir
Seyit Riza'nin torunu Çankaya Köskü'ne çikiyor!

Güner'i Civaoglu: Atatürk'ün hayatini Dersimli kurtardi

Dersim Katliamini gerçeklestiren komutana Atatürk'ten tebrik

CHP'de Dersim tartismasi baslatan Aygün'ün yazdigi kitapta katliam belgeleri var.

“Atatürk Dersim katliamindan haberdardi” diyerek CHP’de krizin fitilini atesleyen Tunceli milletvekili Aygün, Dersim’le ilgili kitabinda, Mustafa Kemal’in katliami gerçeklestiren Korkomutan Alpdogan’i tebrik ettigini yazdi.

CHP Tunceli milletvekili Hüseyin Aygün’ün açiklamalariyla baslayan ve yedi milletvekilinin bildirisiyle krize dönen ‘Dersim’ tartismasi büyüyor. CHP lideri Kemal Kiliçdaroglu, Aygün için “Dersim olaylari dolayisiyla Atatürk’ü suçlayan bir ifadesinin yer aldigi bize söylendi ve gazetelerde de böyle bir haber yer alinca o nedenle kendisinden bir savunma almaya karar verdik. Ama kendisi grubun kapali toplantisinda böyle bir ifadeyi kullanmadigini söylemis” diyerek konuyu kapatmaya çalismisti ancak Aygün’ün hazirladigi Dersim kitabi, CHP’nin tek parti iktidari dömeninde Dersim’de yasananlari ve olaylarla Atatürk’ün iliskisine yönelik tüm iddilara yer veriyor. CHP’li Aygün’ün ‘Dersim 1938 ve Zorunlu Iskan’ isimli kitabinda, su çarpici ifadeler yer aliyor:

En büyük katliam Dersim’de yasanir

(Cumhuriyet dönemi Dersim raporlari içinde yer alan Halis Pasa’nin ‘Dersimlilerin siyasi ve milli bir gayeleri yoktur,’ raporuna ragmen) en büyük katliam Dersim’de tegahlanir. Ne milli veya siyasi bir cemiyet veya partiye, ne de bagimsi devlet, bölgesel özerklik tipi maksat ve projelere sahip olmayan Dersimli asiretlerin kökü kazilmak istenir. Birinci Dünya savasinda, Seyh Sait Isyani’’nda, Agri olaylarinda sessiz, sakin ve tarafsiz kalan Dersim, Kürt milli hareketlerine uzak durur. Nitekim hiçbir Cumhuriyet raporunda, Dersimliler ‘milli hedefler gütmek, siyasi planlar yapmak ile suçlanmaz. 1938 yili Dersimlilerin tarihinde gerçek bir milattir. Bu tarihte büyük bir katliama ugrayan Dersimli Kirmanclar, (kitapta aynen bu sekilde yaziliyor), kafileler halinde ‘modern zorunlu iskanin’ labaratuarina sokulur. 1938 katliami, nitelik ve nicelik olarak modern Türkiye Cumhuriyeti tarihindeki en büyük kitle kirimidir. Öldürülen insan sayisinin on binlerle ifade edildigi tek hadise, ‘Dersim 1938’dir. Ne Seyh Sait, ne de Agri olayinda bu özellik yoktur. Üstelik Dersim’de herhangi bir isyan dahi olmaz. Öte yandan katliamin ardindan sürgüne gönderilen insan sayisi da onbinlerle ifade edilir. 1938’de genis çapli öldürmelerden sonra, Dersim cografyasinin önemli bir bölümü Bakanlar Kurula tarafindan ‘Yasak bölgeler’ olarak ilan edilir. Bu bölgelerin insanlari batiya zorunlu ikamete gönderilir.

Atatürk ve Inönü’nün imzalari var

1938’de Dersim’de uygulanan katliam ve zorunlu iskan politikalarinin, idari ve yasal dayanaklarindan en önemlisi, kuskusuz ki Bakanlar Kurulu’nun ‘4 Mayis 1937 Karari’dir. Atatürk ve Inönü’nün de altinda imzasi olan kararin verildigi 4 Mayis 1937 tarihi, Dersimliler tarafindan ‘Bir dönüm noktasi’ olarak kabul edililir. Kararin 2.maddesine göre, ‘bu defa isyan etmis olma mintikadaki halk toplanip baska yer nakil olunacaktir. Simdilik 2.000 kisinin nakli tertibati hükümetçe ele alinmistir’. Karar, ‘...köyleri kamilen tahrip etmek ve aileleri uzaklastirmak lüzümlu görüsmülmüstür’ sözleriyle devam eder. Cumhuriyet’in siyasetine de askeri komutan ve pasalar yön verir. Raporlarin tümü, ‘Umumi müfettisler, Valiler, Pasalar, Mülkiye müfettisleri tarafindan hazirlanir. Koçgiri bölgesini kana boyayan Nurettin Pasa’nin damadi, General Abdullah Alpdogan, bizzat Atatürk tarafindan ‘korkomutan’ rütbesiyle Dersim-Tunceli bölgesine atanir ve bölgede en uzun süre görev yapan vali-asker olur. Bu zat, Dördüncü Umumi Müfettis sifatiyla ‘Koloni valisi’ yetkileriyle Dersim’de ve bölgede terör estitir, benzersiz bir katliam ve siddet siyaseti uygular. Seyit Riza’nin yakalanmasi üzerine Mustafa Kemal, Ismet Inönü, Içisleri Bakani Sükrü Kaya ve 3. Ordu Müfetisi Kazim Orbay, Abdullah Alpdogan’a bu basarisi nedeniyle kutlama mesajlari gönderir. Seyit Riza idama mahkum edilir.

Dere kenarinda öldürülen 37 kisi bir figan çekti ki dag tas inledi

Dersim Dernekleri Federasyonu tarafindan baslatilan ve üç yildir süren “Dersim 1937-38 Sözlü Tarih Projesi” kapsaminda bugüne kadar 250 tanikla görüsüldü. Türkiye’nin yani sira Avrupa’nin bazi ülkeleri de dahil toplam sekiz ülkedeki taniklarla yapilan görüsmelerde katliama isik tutuluyor. Bu taniklardan ikisi asker, 5’i de evlatlik verilmis kizlar. Iki askerden biri olan Mehmet Ali Çavus’la bu yilin Temmuz ayinda yapilan görüsme kayitlarina STAR ulasti. Mehmet Ali Çavus, bölügüyle Bingöl’e gidene kadar kendilerine herhangi bir bilgi verilmedigini belirterek sunlari anlatiyor: “Sabah içtimaya durduk. 1. bölügün yüzbasisi çikip, ‘Nereye gidiyoruz biliyor musunuz arkadaslar? Içimizde bir çiban var. O çibani paylamaya gidiyoruz. Onlar kizilbastir’ diye bagirdi. Köylere çiktik. 37 kisi topladik. Sabah olunca önümüze kattik ve Kutu Deresi’ne gittik. Orada makineli tüfekler mevzilenmis. Onlari götürdük, bizi geri çektiler ve ates emri verdiler. 37 kisi bir figan çekti ki dag tas inledi. Adamlari birbirinin üstüne koyup atese verdiler. Nereye gittiysek atese verilmis insan yigini vardi. Sabahleyin yine köylere gidiyoruz. Yiginin üstünde bir çocuk. Ona kursun gelmemis. Basini kaldirdi. Hemen süngüyle vurup çocugu kaldirip yere attilar. ‘Ali’ye Hizir’a tapiyorlar’ diye diplikçe kadinlara vuruyorlardi. Bingöl diye bir yüzbasimiz vardi. Bir kocakarinin ayagina diken batti. ‘Uyy’ dedi. O an anam aklima geldi. Agladigim gibi yüzbasi beni gördü. Yanina çagirip neden agladigimi sordu, ben de ‘Anami hatirladigimi’ söyledim. ‘Bundan sonra seni görmeyecegim, adam toplamayacaksin” dedi. Askerle hiç çarpismadilar ki. Silah açmadilar. Köylerden adam toplayip getiriyor, onlari öldürüyor sonra yine köylerden adam toplamaya gidiyorlardi.”

INSANLARI FARE GIBI ZEHIRLEDILER

CHP Genel Baskani Kemal Kiliçdaroglu, eski bakan Ihsan Sabri Çaglayangil’le görüsmüs ve Dersim katliamina iliskin ‘ilk agizdan’ bilgi almisti. Çaglayangil’le Yalova’daki evinde yapitigi görüsmeyi kayda da almisti. CHP?lideri tarafindan kayda alinan görüsmede Çaglayangil, Kemal Kiliçdaroglu’na, “Ordu zehirli gaz kullandi. Magaralarin kapisinin içerisinden bunlari fare gibi zehirledi. Ve yediden yetmise o Dersim Kürtlerini kestiler. Kanli bir harekat oldu” demisti.

DOSTÊ MA:  |  Zazaki.de   |  Piya Forum   |  Hüseyin Aygün   |  AABF  |  Tunceli Emek |  Faruk Iremet    |  FDG  | Radiozaza Forumu  | Zaza Der  |