Ismet Inönü ve Fethi Okyar’in Özel Kalem Müdürlügü’nü yapan Sahir Silan’in anilarina göre Dersim raporlarinda bölge halkina hakaretler yagdirilarak diger mezheplerle aralarina düsmanlik

Hamza ErdoganCHP lideri Kemal Kiliçdaroglu, tek parti döneminde Dersim’de yasanan acilardan dolayi devlet adina özür diledigi için Basbakan Erdogan’i ‘topluma kin ve nefret tohumlari ekmekle’ suçladi. Ancak tek partinin, Dersim olaylarinda ve daha sonraki süreçte halki birbirine düsman etmek için raporlar hazirladigi ortaya çikti. Atatürk’ün önerisi ile TBMM’de yillarca Evrak ve Tahrirat Müdürlügü yapan Necmettin Sahir Silan’in arsivinde çikan belgeler, o dönemde yasanlara isik tutuyor. Ayni zamanda Fethi Okyar ve Ismet Inönü’nün basbakanliklari döneminde özel kalem müdürlükleri de yapan ve 1992’de ölen Silan’a ait belgeler, geçtigimiz Mayis ayinda Türk Tarih Vakfi tarafindan “Kürt Sorunu ve Devlet- Te’dip ve Tenkil Politikalari” adliyla kitaplastirildi.‘Vahsi sürüler islah edilmeli’Belgelerde Dersim katliami için zemin hazirlandigi açikça anlasilirken, halka “vahsi ve dagli” gibi sifatlarla hakaretler ediliyor. Bu durum belgelere söyle yansiyor: “

Tarih hadisatin tesirleri altinda eski devirlerden beri Dersim civarinda yerlesmis olan ve aslen öz Türk soyundan olduklari halde zamanin ilcaatiyle hali hazirda bir Zaza-Kürt manzarasi gösteren vahsi sürünün... her isten önce bunun islahi lüzumlu ve önemli bir is sayilsa yeridir...”Safii ve Alevi ayirimini körükleyinDersim için hazirlanan resmi aporlarda telkin ve propaganda konusu ayri bir önem tasirken, farkli mezheplerden Kürtlerin bir araya gelmemesi için önlemler alinmasi isteniyor: “Yaptirilacak propagandalarda her halde Safii Kürtlerle anlasmalarina meydan vermemesi ve bu asiretlerin Türkleri ayri görmesinin baslica sebebi mezhep ihtilafi oldugundan hassaten eyice anlatilmasi..

”Renkli gözlü olanlar TürktürDönemin Cumhur Reisi ‘Milli Sef’ Ismet Inönü’ün emri ile Dersim Harekâtini yürüten 4. Umumi Müfettisi General Abdullah Alpdogan tarafindan hazirlanan 1939 tarihli raporda ise Dersimlilerin Kürtçe konustugu ancak sekil bakimindan sarisin ve uzun boylu olduklari için Türk sayilmalari gerektigi iddia ediliyor.Yine ayni raporda Istatistik Umum Müdürlügü’nün 1937 tarihine ait “Istatistik Yilligi’ kitapçigindaki istatistikler de elestirilerek 1935’te yapilan sayim sonuçlarinda 1 milyon 400 bin kisinin ‘ana lisani’ hanesinde Kürtçe yazilmasina da itiraz ediliyor.SÜRGÜNLERIN GÖNDERILDIKLERI BÖLGELER VE ILLERDERSIM ?için hazirlanan raporlara yansidigi kadariyla harekatin ardindan dönemin hükümeti tarafindan hazirlanan

20 Mayis 1937 tarihli kararname ile önce 2 bin daha sonra 5 bin olmak üzere toplam 7 bin civarinda Dersimli’nin, Trakya, Çanakkale, Bilecik, Bursa, Kütahya, Balikesir, Denizli, Aydin, Isparta, Burdur, Mugla ile Zonguldak, Keçiborlu, Izmit, Karabük, Fethiye ve Divrigi gibi maden ve endüstri merkezlerine gönderilmesine karar verildi.