Maras Katliami'nin 33. yildönümünde, kente gönderilen senato heyeti içinde yer alan eski Içisleri Bakani Günes, yasananlari anlatti. Katliamin ilk kez yayinlanan görüntüsü...

Katliamdan sonra Maras'a giden heyetteki eski Bakan Günes: Olaylar göz göre göre geldi. Sordugumuz halde MIT istihbarat vermedi. Bu bir yana bizzat MIT vahsete katki sundu.

Maras Katliami'nin 33. yildönümünde, olaylardan 15 gün kadar sonra kente gönderilen senato heyeti içinde yer alan eski Içisleri Bakani Hasan Fehmi Günes, yasananlari tek kelimeyle özetledi: "Fasist bir plandi."

Günes, o döneme dair çarpici açiklamalarda bulundu. Katliamin göz göre göre geldigini belirten Günes, MIT'in hükümete konu ile ilgili hiçbir istihbarat vermedigini söylerken, bilgi bir yana, Maras'taki katliama bizzat katki yaptigini söyledi.

Olaylarin asker tarafindan siki yönetime ortam hazirlamak amaciyla kullanildigini da ifade eden Günes, o dönem katildiklari bir MGK toplantisinda askeri kanatla yasadiklari sikiyönetim tartismasini da anlatti: "Olaylar basladi, valiye istihbarat verilmedi, askeri çagirmakta da geç kalindi. Ben istihbarat örgütünün oradaki cinayetlere, oradaki katliama katki yaptigini düsünüyorum. Engel olmayi birakin, MIT bizzat katki yapti... Bakanlik görevim boyunca MIT'ten bilgi alamadim".

Önceki gün Habertürk televizyonuna konusan Günes, "Birbirimizin üzerine atarak bunlarin altindan kalkamayiz. Ben bunun baska büyük planlarla, dünya ölçeginde dünyayi düzenlemek iddiasinda olanlarin planlari yahut projelerine kanmak suretiyle meydana geldigi kanisini tasiyorum" dedi. Günes, yapilmak istenin oradaki insanlari öldürmekten ibaret olmadigini, asil istenenin Türkiye'nin askeri yönetime devredilmesini saglamak oldugunu vurguladi.

Katliamin aci bilançosu

1978'de 19-26 Aralik günleri arasinda yasanan olaylarda 150 kisi öldürüldü.

Alevilere ait 200'ün üzerinde ev yakildi, 100'e yakin isyeri tahrip edildi.

Savciliga göre, katliama karisanlarin sayisi 1350 kisiydi. Bunlarin 752'si ilk etapta tutuklandi.

Davalar 23 yil sürdü. 22 kisi idam, 7 kisi müebbet hapis, 321 kisi de 1–24 yil arasinda ceza aldi.

1991'de çikan TMK ile ceza alanlarin bir kisminin yattigi yillara sayilarak ertelendi, digerleri serbest kaldi.

Katliamda birinci dereceden rol aldigi belirtilen 68 kisiye ise hiç ulasilamadi.

Devlet katliami seyretti

Meçhul 26 piyangocu, CIA sefi, gizlenen silahlar... 33 yil geçti ama eldeki o kadar delile ragmen katliamin sorumlulari hâlâ bulunamadi!

Maras'ta 33 yil önce 1978'de yasanan vahset olaylarini anlamak için aylar öncesinde Türkiye'de baslayan toplumsal çalkantilara bakmak gerekiyor. 1978'in son alti ayinda özellikle Alevi ve Sünni vatandaslarin yogun olarak yasadigi yerlerde bombali ve silahli saldiralar, Maras'ta yasanacak katliamin hazirlayicisi, hatta provasi niteligindeydi. Farkli illerde çogu ölümle neticelenen eylemler Maras'ta bir 'iç savasa' dönüstü. Öncesinde Malatya, Sivas, Erzincan ve Elazig'da atilan nifak tohumlari, en siddetli Maras'ta yeserdi...

Maras'taki vahsetin bu denli büyük boyutta olmasinda kentte son yillarda yasanan degisimin de payi var. Pazarcik Ovasi'nda pamugun deger kazanmasi, tarimla geçinen Alevilerin zenginleserek Maras merkezine yerlesmesi, zengin Sünnileri tedirgin ediyordu. Alevilerin sosyal yasamda aktif yer almasi daha önce sag kesime ait olan 'statü'ye ortak olmalari, hatta zenginlikte onlari geçmeleri büyük rahatsizliklara yol açiyordu. Bu rahatsizliklar zaman zaman "Maras sagcidir, burada sol barinamaz" seklinde disa vurdu. O günlerin meshur diger bir slogani da "Maras'tan ses gelmiyor"du.

Beklenen ses geldi!

Maras'tan beklenen ses nihayet gelmisti! 19 Aralik 1978'de ülkücülerin gözde filmi, Cüneyt Arkin'in basrol oynadigi "Günes Ne Zaman Dogacak"in gösterildigi Çiçek Sinemasi'na ses bombasi atildi. Sinemanin 'komünistler tarafindan bombalandigi' iddia edildi. Zaten sehirde Alevilerin Sünnilere saldiracagi, camileri bombalayacagi günlerdir konusuluyordu. Bu dedikodulari duyan Aleviler, Yenimahalle'de 'camilere bir sey olmasin' diye kendileri

19-26 Aralik 1978'de Kahramanmaras'ta meydana gelen Maras katliami, Alevi ve Sünni vatandaslar arasinda yasansa da aslinda 'derin devlet'in Türkiye'deki en büyük organize eylemi olarak tarihe geçti. Kontrgerillanin organize ettigi, ülkücü gruplarin basi çektigi saldiri sonucu resmi rakamlara göre 111, olayin sahitlerine göre ise 150 kisi yanarak, kesilerek ve kursunlanarak öldürüldü.

'Emri Ankara'dan alirim'

Olaylarin basladigi ilk günden ayin 26'sina kadar hem polis hem de asker kentte yasanan katliam karsisinda aciz kaldi. Hem olaylara müdahale edecek yeterli güçleri yoktu hem de niyetleri! Olayin ikinci günü kente gelen ve eylemcilere müdahale edilmesini isteyen Içisleri Bakani Irfan Özaydinli'ya 2. Ordu Komutani Ibrahim Senocak, "Pasam, sizi severim ve sayarim ama emirleri Ankara'dan alirim" diyecekti.

Davalar 23 yil sürdü. 22 kisi idam, 7 kisi müebbet hapis, 321 kisi de 1–24 yil arasinda hapis cezalari ile cezalandirildi. Daha sonra bu cezalar Yargitay tarafindan bozuldu. 1991 yilinda çikarilan Terörle Mücadele Kanunu ile ceza alanlarin bir kisminin cezalari yattigi yillara sayilarak ertelendi, digerleri de serbest kaldi.

Günes 19 Aralik'ta karanlik dogdu...

Olaylarin kivilcimi 19 Aralik'ta çakildi. Cüneyt Arkin'in oynadigi 'Günes Ne Zaman Dogacak' adli filmin Çiçek Sinemasi'nda gösterimi sirasinda sinemaya ses bombasi atildi. Ses bombasini bir iddiaya göre ülkücü Ökkes Sendiler, diger bir iddiaya göre de sol görüslü Salman Iliksu atti. 20 Aralik'ta Yeni Mahalle'de birAlevi vatandasa ait kahvehane bombalandi. Bir gün sonra sol görüslü iki ögretmen Haci Çolak ve Mustafa Yüzbasioglu öldürüldü. Ögretmenlerin cenazesi olaylarin bir katliama dönüsmesine yol açti. "Aleviler, yarin Sünnilere saldiracak" yaygarasi üzerine Ulu Cami etrafinda toplanan ülkücü grup polis barikatini asip Alevilere saldirdi. Aksam saatlerinde Maras'ta üç Sünni gencin öldürülmesi üzerine tarihin en aci olaylarindan birisinin fitili ateslendi.

Alevi evleri isaretlendi

Olaylar baslamadan günler öncesinde Alevi vatandaslara ait ev isyerlerine nüfus sayimi yaptiklarini söyleyen bazi kisilerce isaretler konuldu. Olaylar baslayinca saldirganlarin elebaslari, "Üzerinde isaretli evleri yakin, yikin, digerlerine dokunmayin" diyecekti.

O Milli Piyangocular kim?

Olaylardan önce Milli Piyangocu kiyafeti giymis 26 kisi kente geldi. Otel kayitlarinda bu kisiler piyangocu olarak kaydedilmisti. Kayitlar 1979'da Milli Piyango Idaresi'ne soruldu. Idare bu kisilerin kendi çalisanlari olmadigini bildirdi.

Maras'ta bir CIA sefi...

Katliamla ilgili en ilginç detayi olaylar baslamadan önce ABD Büyükelçiligi 1. Kâtibi Alexander Peck'in Maras'ta bulunmasiydi. Peck'in adini vermese de dönemin Maras Emniyet Müdürü Kazim Ulusoy da bazi ABD'lilerin Maras olaylarindan önce kente geldiklerini, otelde konakladiklarini dogruluyor. Maras'tan sonra ayni sahis Çorum, Tokat ve Amasya'da da görüldü.

'Magara cephane dolu'

Türkes, 22 Nisan'da Kösk'e telgraf çekerek "Halk infial halindedir" dedi. Içisleri Bakanligi'na 26 Aralik'ta 'CHP'liler' imzasiyla gönderilen bir mektupta da Nurhak'ta bir magarada cephane ve silah oldugu bildirildi.

ADIM ADIM MARAS KATLIAMINA GIDEN YOL

18 Ocak

Ecevit Hükümeti, TBMM'de güven oyu aldi.

16 Mart

Istanbul Üniversitesi'ne bomba atildi. 5 ögrenci öldü, 50'ye yakin ögrenci yaralandi. Üniversite bir süreligine ögretime ara verdi.

12 Nisan

Ankara Devlet Mimarlik Mühendislik Akademisi'ne bombali saldirida çok sayida ögrenci yaralandi.

15 Nisan

Malatya'da 3 ögrenci, Ankara ve Kahramanmaras'ta 2 isçi öldürüldü. Ankara'da MHP'nin Uyari ve Yürüyüs Mitingi yapildi.

17 Nisan

'Hamido' lakapli Malatya Belediye Baskani Hamid Fendoglu gönderilen bombali paketle öldü. Maras'ta Alevilerin önde gelen isimlerinden Memis Özdal'a bombali paketler yollandi.

18 Nisan

Büyük bir grup "Kahrolsun komünizm, katil Ecevit, Müslüman Türkiye, Dan Dan Hamido'ya intikam" sloganlariyla yürüyüse ve saldiriya geçti. Alevilere ait ev ve is yerleri isaretlendi. Birçok isyeri tahrip edildi.

19 Nisan

Içisleri Bakani Kahramanmaras'ta Türk Yildirim Komandolari ve Esir Türkleri Kurtarma Ordusu'nun kuruldugunu açikladi. MHP, halki birlesmeye çagirdi.

20 Nisan

Ordudan atilan bir yüzbasi evinde orduya ait TNT kaliplariyla yakalandi. Yüzbasinin Maras'a silah sevkiyatinda görevli oldugu iddia edildi.

22 Nisan

Alparslan Türkes: "Kahraman-maras'ta halk infial halindedir."

23 Nisan

Basbakan Bülent Ecevit: "MHP Genel Baskani'nin bildigi bazi seyler var. Bu arada hükümetimiz bir güvenlik önlemi almak üzere çevre il ve garnizonlardan Maras'a askeri birlikler gönderdi. Önlem alinmistir."

27 Nisan

Ülke genelinde 1 Mayis afisi asan 4 kisi öldürüldü.

28 Nisan

Izmir'de bir jandarmayi öldüren TIKKO'cu idama mahkûm edildi.

1 Mayis

Elazig'da bir cami minaresinden 'suya zehir atildi' seklinde anons yapildi. Halk galeyana geldi, ancak güvenlik güçleri halki zorla da olsa yatistirmayi basardi.

29 Eylül

Malatya Emniyet Müdürü Cevat Yurdakul öldürüldü.

19 Aralik

Kahramanmaras'ta Çiçek Sinemasi'na ses bombasi atilmasiyla baslayan olaylar tam bir Alevi katliamina dönüstü.

8 Ekim

Abdullah Çatli liderligindeki militanlar Ankara'da Bahçelievler Katliami olarak bilinen saldirida bir evde 7 ögrenciyi kursuna dizildi.

VALI ANMAYI YASAKLADI

Alevi Bektasi Federasyonu'nun yasamini yitirenleri anmak için 24 Aralik ta yapmak istedigi miting, Kahramanmaras Valiligi tarafindan yasaklandi. Federasyon karara itiraz etti.

Radikal