another page

Mehmet Tüzün VE DILIMIZ ZAZACA

Mehmet Tüzün -

VE DILIMIZ ZAZACA

Ülkemizde son yillarda bazi sosyal, siyasal açilimlar oldu. Göz ardi edilemez.
Ancak bu açilimlar; çagdas bir toplumsal yapi için yeterli olmadigi gibi,
farkli toplumsal kesimlere de ayni oranda ve düzeyde yansimadi.

Ülkemizde nüfusça 3. Büyük grubu olusturan Zazalarin yasamlari, kültürel çalismalari
Ve özellikle dillerini yasatma ve gelistirmeleri hususlarinda pek bir sey degismedi.

Zazaca hemen tamamen bu ülkenin dilidir. Baska diller de…

Tipki diger bütün diller gibi Zazaca’nin da yasamasi, uygarligimiza katkilarinin devam etmesini isteriz.
Bu husus yeterince incelenmemis olsa da arastirmalar, uygarligimizin olusumunda hemen bütün dillerin az ya da çok katkilari olmustur. Gelecekte de olacaktir. Ve hangi dilin, gelecekte daha fazla katki sunacagi da, bir çirpida söylenecek bir sey degil…
Hatta bu husus tamamen dilin gelismisligine de bagli degildir. Bir dizi fonksiyon ve özellik rol oynamaktadir, dilsel üretimlerde…

Ne yazik ki; bazi diller çesitli sebeplerle baski altindadirlar. Hatta yok olma durumu ile yüzyüzedirler. Ünesco’nun bu husuta açiklanmis raporlari var.

Bizim için en acisi da; kendi dilimiz Zazaca’nin da tedbirler alinamazsa, kisa zamanda yok olma noktasina gelecegidir.
Yani bu ülkedeki 3. Büyük grubun dili çok kisa sürede yok olacaktir, önlemler alinmazsa…

Bu noktaya nasil gelindigi de çok aci vericidir. On binlerce yildan bu yana var olan, ifade gücü çok yüksek, üstün yapisal özelliklere sahip bir dildir, Zazaca… Binlerce yildan beri baski altinda olmasina karsin… Zira Zazalar üzerindeki asimilasyon yüzyillardan beri sürmektedir.

Ancak, Zazaca; son yüzyila kadar kendini koruyabilmistir. ..

Ne yazik ki; daha sonra bu durum degismistir. Özellikle Cumhuriyet döneminin basindan itibaren uygulanan ve darbe dönemlerinde had safhaya çikan;
- Yok sayma, yasaklamalar,
- Tarihi gerçekler çarpitilarak, kimlik ve degerlerinden uzaklastirma,
- Asagilama ve alayci tutumlarla kendi degerlerinden uzaklastirma,
- Dil ve kültürlerin yaziya geçirilmesinin önüne engeller koyma,
- Kendilerimizi tanima ve tanitmanin önüne setlerin çekilmesi,
- Ülke bilim çevrelerinin bu politikalara karsi olmalari gerekirken, destek olmalari,
- Mensuplarina uygulanan baski ve asimilasyon çabalari sonuç vermis.
- Zazalari dillerinden uzaklasmalarina sebep olmustur.


Öylesine travmalar yasanmistir ki, insanlarimiz kendilerini, kimliklerini gizlemek zorunda hissetmislerdir.
Siyasal alanda ve bürokraside bu durum, kendini daha da çok hissetirmistir..
Çevre sartlari ve uygulanan politikalar Zazalarin kimlik bilinçlerini de çok geciktirmistir.

Dilimizi ve kültürmüzü artik çok önemsiyoruz. Bunun için politik çizgileri bir tarafa birakarak örgütleniyoruz.


ZAZACA’YI YASATMA

DILIMIZ;

Dilimiz;
- var oldugumuzun en önemli kaniti ve en temel zenginlik kaynagimiz oldugu,
- kendimizi tanima ve tanitmanin en temel araci oldugu,
- tad ve renklerimizin yeryüzünde olmasini istedigimiz için,
- geçmisimizi, tarihimizi içerdigi için,
- cografyamizi, yasam alanlarimizi tanima araci oldugu,
- degerlerimizi yasama ve yasatmanin temel ögesi oldugu,
- dil ile düsünüp, dil ile ürettigimiz için,
- ekonomik ve sosyal yeteneklerimizi kullanma ve gelistirme araci oldugu,
- ülke ve dünya kültürüne katkimizin en temel araci oldugu,
- kendimizi en iyi sekilde ifade etme araci oldugu için yasatmak istiyor ve yasatacagiz.

Dilimizi yeterince kullanamama bütün bu sayilanlardan mahrum olmaktir. Dolayisiyla hep baskalarinin gerisinde kalmaktir.


Bugün Zazacanin yasayan en büyük sairi Silo Qiz, eserleri dünyanin birçok yerinde çalinirken, kendisinin sosyal güvencesi yoktur.
Devletin bazi kurumlari vasitasiyla kültürümüzün derlenip, korunmasi ve arsivlenmesi hususlarinda bir çaba olmamistir. Ancak baskaca amaçlar için yapilan kayitlar da bilinmez bir sekilde ölüme terk edilmislerdir.

Evvelinden isteklerimiz:
- Hemen derhal TV. Yayinlarinin yapilmasi,
- Dilimizin ve kültür ürünlerinin derlenip arsivlenmesi hususunda bir ekibin görevlendirilmesi,
- Üniversitelerde Zazaca dili ihtisas, uzmanlik ve doktora çalismalari için özel çabalarin baslatilmasi, imkanlarin yaratilmasi
- Bütün bunlarin yapilmasi, daha fazla kaybin önlenmesi için zamanin çok dar oldugu kabul edilerek çalismalarin derhal baslatilmasini talep ederiz.


Sonuç olarak; sahip oldugumuz zenginligimizi kullanarak:
- Yüregimizi ve zihnimizi ülke insanina açmak ve sunmak isteriz.
- Ürettigimiz degerleri tüm insanliga sunmak isteriz…
- Ülkemizin her yönlü gelisimi ve yükselisine katki sunmaktir.

Insanlik ile elele olmak için taleplerimizin karsilanacagina inanmak istiyoruz, .umuyoruz, bekliyoruz…

Mehmet Tüzün