Ca : Fransa/

Dem: 2008

Kontakt: kzaza@hotmail.de

REPORTAJ -LC KIZILZAZA-MKP ÖNDER KADRO 1. BÖLÜM

LC KIZIL ZAZA……………………………
Radone Zazayra ez Lc Kizil Zaza … Ameyme Fransa sewa Partizan’u esta ju alvaz itaro vekile Partiyo van, ma nejdiye vist sariyo juvin naskeme

MKP……………………….
Heya…

LC KIZIL ZAZA……………………………
Vun sifte cuturiya wesa rindai

MKP……………………….
Rindune tepiya unca ju viren gurime..

LC KIZIL ZAZA……………………………
Hona hen pet pet fetelina …

MKP……………………….
Gereke Pet vime

LC KIZIL ZAZA……………………………
Kotrawa ala ti nasbikerimei

MKP……………………….
Ez Dersimrawune Peterara. Dewa SEYIT RIZA’yiya uzarawune

LC KIZIL ZAZA………………
Çan seriyo dewera vejiyai

MKP……………………….
Hiris seri esto, tavi nesiyo dewe hiris seriyo hama dewe perskon zonon, nika dewede kes cino…

LC KIZIL ZAZA………………
Ti honde Tarih wendo Dewrime dina wendo hama oncaki zonema xo vira nekerdo mira rind qeseykena

MKP……………………….
Zonema gereke tenena rind qeseybikerime hama serva zonema gereke bugurime, zonema nika ma moa xora piye xora cixa misayme hen qeseykeme hama gereke tenena rind qeseybikerime… zof rind qeseynikon ez hen zonen…

LC KIZIL ZAZA………………
Sifte na sewe ser tene qeseybikerime vun. Na sewe ci wazenai Cira ne sewe vazene .. itara perskoni

MKP……………………….
Zonena na Partiye butu DERSIM nas keno, IBRAHIM na partiye uzade viraste, maki butu uzade bime hevale Ibrahim serva a dava Ibrahim hata nika zof gence ma si, xorte ma si, cini cene ma si, serwa inu na sewe virazene, nara tepiya sekeme, tenena rind sekeme inu qeseykeme milet yeno ti lowe…

LC KIZIL ZAZA………………
Heya rind..
Xeyle seryo sima sewu virazene, na asma Sehidu vaji hen vajeri sima hen vane cira..
Sata bine sima vane kongre karari uza mi ciye dike ez biyo sa, name Zazau ki kerdo ci ma xora Zazau vame Kirmanci u Dimili vame, besekena na mesela tene rakere.
Sima nika vane Zaza’lar bir ulusmui Bu dogrultuda bir calisma varmii Ne dusunuyorsunuzi

MKP……………………….
Bizim milli meseleler konusundaki teorik cozumlememizi bilenler, bu konudaki yaklasimlarimizin kurulus donemimizde cok tarihsel anlamda koklu baksa yaklasimlardan ayri olduklarini gorecekler.
Biz bastan itibaren insanlarin hic birinin kendilerinin hissetmedikleri bir kimlikle anilmasina, bir kimligin onlara zorla dayatilmasina bir dilin ozel ayricaligina, bir ulusun ozel imtiyazina bastan itibaren karsi ciktik… Bastan itibaren!!!
O anlamda bunun icindirki saflarimizda partimizin kurulusundan itibaren, Ermeniler, Lazlar, Kurtler , Kirmanclar, Zazalar , Keldaniler, Suryaniler, kurulusundan beri partimizin, bu konudaki dusunce sistematigine cok onemli bir ilgiyle yaklastilar .
Fakat biz bu goruslere belki temsil etmede tarihsel yuruyusumuz icerisinde yetersiz kaldik, boyle eksikliklerimiz oldu!! Ancak genel yaklasimimiz hep buydu bu noktadada partimizin yaklasimi sudur.. Biz yani su cok acik, gelecekte diyelim bir birlesik bir halk cumhuriyeti icerisinde, Dersimin kendi kimligi ile kendi kulturu ile oyle birlesik bir Sosyalist cumhuriyetin parcasi olarak, yani tabi olarak degil, tamamiyle ozgur kimligi ile esit iliskiler temelindeki katilimla kendini yasayabilecegi meselesini bastan itibaren ifade ettik.
Simdi bizim……. cozum programimizin ana ekseni bolgesel ozerkliktir, bolgesel ozerklik sadece ulus olan kimliklere dair yani belli bir imkanin yaratilmasi meselesinin otesinde, nufusun bir cok ozellikleri itibariylada fakli bolgelerin aralarindaki fakliliklarin, birinin digerine kendisini dayatmadan, yada Devrimin gorevlerini bolgede yerine getirilmesinde somut kosullarin dikkate alinarak, yani isin orgutlenmesi meselesidir.

Zazalar meselesine gelince,Kirmancalar meselesine gelince, partimiz oteden beri boyle bir tartismanin oldugunu biliyor, kendini ulus olarak adlandiran bir yaklasim var bu dusunceleri saygiyla dinliyor yani diger butun dusunceleri saygiyla dinledigi gibi, saygiyla dinledi, dinliyor ve dinleyecekte!!!
Partimizde bu meseleyi tartisiyordu, fakat su durumda biz hali hazirda bu meseleyi kitlesel bir tartismayla daha derinlemesine bilimsel bir sekilde ortaya koyma dusuncesi icerisindeyiz. Tabiki boyle bir ulus yada baska bir dil olmasi meselesi halklarin arasindaki birligin engeli olmamali, ayni kaderi paylasan halklarin ortak dusmana karsi mucaledeki birlesik yuruyusunun onunde engel olamali, ama insanlarda gercekten kendilerini nasil hissediyorlarsa oyle ifade etmelidirler, yani bu konuda hicbir resmi dil hicbir ulusal ayricalik baska kimseye dayatilamaz, dayatilmamalidir da….
Biz genel olarak bakarsaniz, ulus fikrini asmak istiyoruz, ama uluslar tarihsel bir olgu yani biz bunlari asmak istiyoruz,biz uluslari devletleri butun bunlari asmak istiyoruz, tabi bunlari asmak her bir tarihsel yuruyusun anindaki celiksilerini, esitsizliklerini gormeme anlamina gelmez, o anlamda bastan itibaren biz!!! Soyle formile ettik bu meseleye iliksin yonelimimizi, tum uluslar icin tam hak esitligi emekcilerin ,ezilenlerin birligi, ezilen uluslarin kendi kaderini ozgurce tayin etme hakki, hicbir kosula hicbir sarta baglanmadan ozgurce tayin etme hakki, ayni yolda yuruyoruz. Onun otesinde biz partimiz diger meseleleride aciyor yani, su noktada biz halen Zazalara, Kirmanclara, Kurtlerden ayri bir ulustur biciminde bir beyanda bulunmadik, ama partide boyle bir tartismanin oldugunu kitlelere soyledik, boyle bir tartisma partidede var, partide oteden beride vardi !!! Simdide var. Biz bu tartismayi kitleler icerisinde kitlelerle birlikte diger Devrimci orgutlerle birlikte yurutmek dusuncesindeyiz, bunun otesindede baska tartismalar var Lazlara iliskin boyle degerlendirmeler var yani turkiyedeki baksa kimliklere dairde boyle degerlendirmelerde var bunlarida biliyoruz. Ancak sunu soylemek istiyorum biz uluscu bir parti degiliz, bir ulusal devlet perspektifiyle hareket eden bir parti degiliz, biz bir Kominist partisiyiz, ama kominizim butun esitsizliklere cok curetkar, cok acik, cok keskin meydan okuyabilmistir. Ulusal issizliklere meydan okumayan bir kominizim olmaz, diller arasindaki ayricaliklara meydan okumayan bir kominizm olmaz, siniflar arasindaki esitsizliklere meydan okumayan bir komunizm olmaz, dolayisiyle kominist olma sorumluluklarimizdan oturu icinde bulundugumuz cografyada, gerek azinliklar, gerek uluslar bazindaki esitsizliklerin yani sira inanclar meselesindede derin esitsizliklerin oldugunu goruyoruz.

Mesela simdi sunni islam merkezli bir devlet, Alevi inancina bir baski yapiyor bu gormezlikten gelinen birsey degil, olamaz!!! Yani bir komunist yasadigi cografyanin sorunlarina ilgisiz kalamaz. Bu anlamda kongremiz bunlari ciddiyete almis, bunlarin uzerindeki zaten goruslerini cesitli dokumanlarla beyan etmistir, bulari onumuzdeki surecte yurutulecek bazi kampanyalarla daha ciddi ele alacaktir, orada kitlelerle bunlarri paylasmak isteriz, yani parti olarak…

LC KIZIL ZAZA………………
Nika ma xora vame ma Kirmanc’me, zone xode kê qeseykerd vame Kirmanc’me eke sanave tirki vame Zazayme, ti qevul kena savanai fikre tu ciko na mesela serii

MKP……………………….
Mire ke pers kena ez niya van, ez zazawu naskon, zonema juyo yani heti Dersimde tene farx esto hete binura, o ciko mesela Din yani onun gibi, bunlar kulturel sekilenmede onemli ogelerdir, bunun gibi farklar vardir. Bunun sebeplerine kafa yormak lazim ama bunlar bir parcalanma vesilesi yapilmamalidir. Yani sadece Zazalar acisindan degil, Kurtlerle ayni cografyada ayni kaderi paylasan halk toplulugu Ermeniler’de dahil Yezidiler ve Keldaniler’de dahil, bunlarla ayni kaderi paylasanlarin birlesmesi icin sebep cok.
Yani mi vake ya zonema rind zof nezon, make teori qeseykerd besenikeme ninure vajime, ama zonema xondero yani , ora tepiya yani van, nika ez rawera moa xora piye xora qalike xora niya hesine pii, ma Kirmancime vatene!!! Yani Zaza maza i vin nê zonene, hama ez zonenke serva iye alevi hete bin zazayvi sunnivi cokaru tene on yargi bi… Ön yargilar vardi.

Bundan oturu isin ulusal bilinclenme diger boyutuyla dardi, bu anlamda normal yaklasimlarin o sekilde ifade edilmesini ben anliyabiliyorum, ama genel olarak bu daha cok Kirmanc olarak adlandirilan bir toplumdu

LC KIZIL ZAZA………………
Yane vana name milete ma Kirmancoi

MKP……………………….
Name milete ma Kirmanco… heya hen vatene, ama bu akademik bilimsel bir tarlismayi gerektirebilir !! zonena, yani boyle bir tartisma yapabilirsin mesela ben basta soyledim Palu’yu, Siveregi butun yerlerdeki zazalarin hepsini biliyorum, son derece bunlarin arasindaki dil birligini cok acik fark ettim gordum, yani.. evet gercekten bunlar arasinda biraz Lehce farkliligi var agizda diyebiliriz buna, boyle farkliliklar var ama koken olarak ayni dil, bir ikincisi cografya olarak baktigin zamn belli bir alanda bulunuyorlar, buda onemli tabi fakliliklarida var farkliliklarin en buyugu dinsel inanclarindan gelen, tabi bunun kulturel sekilenmelerde cok onemli bir faktor oldugunu dusunuyorum, din buyuk bir ideolojidir, cok eski guce sahip bir temeldir. Dolayisiyle insanlarin ruhsal, ulusal, psikolojik, kulturel sekilenmelerinde cok buyuk rol oynuyor.
Yani bu anlamda birde bizim cografyamizi dusunursen, bizim Dersim’deki kendilerine Kirmanc diyen insanlarin, kendilerini digerlerinden ayirt etmesini tarihsel sebeplerinide anlariz, cunki dinsel olarak karsi karsiya getirilmisler, birbirlerine bogazlatilmizlar, dolayisiyla kendilerinden hissetmemis, ote taraftada ayni sey var yani, diger tarafta diyelim suni, zaza kesesimi icerisindede dersime karsi boyle bir on yargi var. Bu halklarin sucu degil yani, bu onlarin sucu degil bu tamamiyle egemenelerin onlari daha rahat yonetebilmesi icin birbirlerine kiskirtmalari acisindan vesile edilmis bir mesele. Tabiki bu farkliliklarlada alakali bir farklilik olmasa bu noktada kolay bir sekilde onlari kiskirtma sansida bulamazlar, ama bu boyle bir gercek, bundan oturu olusmus sekilenmenin yarattigi tanimlanmalar ekseninde hareket etmek mecburuyetindeyiz diye bisey diyemeyiz. Dolayisiyle ciddi bir bilimsel arastirma gerekiyor. Bunu Partimiz yapmaya calisiyor, yapiyor yani, ama biz soyle yapmak istemiyoruz boyle kestirmeden cevaplar vermek istemiyoruz. Ciddi bunu sey icinde degil yani baki bir ulus yaratmak oraya dadanmak boyle degil yani, biz dunyayi istiyoruz yani, Dersimi degil butun dunyayi istiyoruz.

LC KIZIL ZAZA………………
Ma Dina wazeme hama zone ma biyo vind.. !!!!

MKP……………………….
Heya Vanke zonemaki.. iste onun icin diyorum butun dunyayi istiyoruz. Butun dunyayi istiyoruz. Butun dunyayi isteyenler bulunduklari her yerde esitsizliklere karsi mucadele etmek zorundadirlar. Bulunduklari her yerde!!!
Bulundugu yerdeki esitsizlige karsi zaten ilgisiz olan bir insan dunyayi degistiremez ve butun dunyayi isteyemez!!!
Diyelim sen buradaki gercege karsi ilgisizsin,tarihine karsi ilgisizsin, ordaki esitsizliklere karsi ilgisizsin, Kominizim olusun disindaki beyanin bos bir laf olur. Kominizim diyorsan bi kere bulundugun alanda oraya acilman icin ne tur sorunlarla yuz yuzeysen onlari asmaklan gorevli oldugunu bileceksin, dolayisiyla mucadelemiz Enternasyoneldir ama bulundugumuz her cografyada bicimde ulusal bir yan tasir, bicimde!! Niye cunki bulundugun her cografyada karsi karsiya bulundugun ozgul gorevler var. Bu gorevleri atlayarak baksa bir yere giremezsin , dolayisiyla bu acidan Dersim sorununa karsi partimiz oteden beri ilgiliydi. Dersim’e Ibrahim’in cikmasida cok anlamliydi. Niye Ibrahim butun Kuzey Kurdistan, diger butun cografyanin icinde ozel olarak Dersim’i secti nedeni Bunun tatihsel sebepleri var. Yani o donem Dersim gercekten Turkiye Kuzey Kurdistan cografyasi icerisindeki en ileri bolgeydi, en ileri kitleleri temsil ediyordu, en ileri fikirlere yatkin bir cografyaydi. Dolayisiyla kominizim icin mucadele iddaasinda olan bir insanin yada insanlarin bu meseleye ilgisiz olmalari dusunulemez. Diger yerlerdede boyle nepale gidiyorsun bakiyorsun bati Nepal bolgeleridir yani boyle.

LC KIZIL ZAZA………………
Qese to birnon hama.. nika vame tu ama uza, Ibrahim ame uza, iye bin amey uza hama ike si dewe miletemade qeseykerd eve tirki qeseykerd siyasete bin politika herci eve tirkibi, kokumu vatene sima ciko niya vane ma fam nê keme hama tirki misay, hete politika, asimilasyonra, itade xeletiya sima esta cina..ii

MKP……………………….

Tora vaji nâde bra…i Ibrahim bak dikkat et !! Ibrahimin tezleri icerisinde su cok ciplak gunes kadar aydindir, biz dinler arsindaki butun ayricaliklara karsiyiz, resmi dile karsiyiz tamammi bu !! diyelim yarin Kurdistanda bir cumhuriyet olusacak oyle diyelim, yok bizim resmi dilimiz Kurtcedir, Dersim’deki dil baksa ikinci dildir, oyle olmaz resmi dil yoktur biz resmi dil uygulamasina karsiyiz, ha soyle bir durum var Ibrahim dersim’ce bilmiyor dolayisiyla onlarla ortak bir diyalog acisindan onlarla o dili kulanmak zorunda oluyor. Inanki Ibrahim o dilin ayricaliklarindan utanacak kadarda buyuktur!! Yani o kadar o esitsizlige karsi dusman bir insandir , dusun bizim yanilsamalarimizi sen Dersim’i biliyorsun dusun!! Yani Kemalizim hakkindaki yanilsamalarimizi yani o donem hakkindaki yanimsamalarimizi dusun!! Yani Ibrahim Turkiyede resmi ideolajiye, resmi dile, resmi dayatilmis bir ulusa karsi en ileri mucadelede bayragidir. Onu sadece turkiyede yapabilecek insan cografyasi acisindan da demiyorum dunyadada boyle Kominterin o zaman bir ton hata yapiyor, Stalin yapiyor, Lenin yapiyor, Kurtler kat lediliyor onlar Kemalist hareket ilericidir diye destekleme tutumu icerisine giriyorlar, Sih Sahit isyan ediyor bunun bastirilmasindaki noktasindaki adina koministim diyen hareketlerin destekci tutumuna Ibrahim meydan okuyor, Turkiyede kominist hareketin tarihi bu yonlu, epeyce problemli, butun bu problemler cografyasinda Ibrahim cikiyor, butun bu meselede dunyada hic o zamana kadar yapilmamis bisey yapiyor bu gercek!! Bu gercek, bu anlamda Dersim gerceginin aciga cikmasi meselesinde, Ibrahimin rolunu gormek lazim, Ibrahim Dersim isyanina dair yanilsamali cografyamizdaki fikirleri degistirme, kitlelerin bu isyani bastirilmasi noktasinda gercekleri bilmesi noktasinda aydinlatilmasida bir gunes gercekten boyle bu gercek!! Bir ikinciside zaten Ibrahimin yaninda partinin kurulusu icerisinde bulunan diger kadrolarin cogu yani ileri bolge dedikya, orada ozel olarak partinin kurulus calismalarinin yogunlasmasi itibariyle Dersim kokenli cogu bu biliyorsunuz bunlarin cogunu biliyorsunuz!!! Yani bir asimilasyondan bahsedersek belki bizim parti tersten asimile oldu!! Aslinda biraz o ceberden cikmak lazim, lokal durumu cikmak lazim yani, yani biz Dersim’i asimilemi ettik, Dersim ceperinin otesine fazla gecemedikmi sorunu var aslinda!!! Anlatabiliyormuyum !! bunlarda iyi olan yanlarinin hepsini ozumsemeliyiz, mesela biz dersimde ileri olan ne varsa aliriz. Biz dersimde cok acik soyliyelim evrensel olarak savundugum ideolojim olan kominizmin cok onemli tarihsel dinamitlerini goruyorum Dersimde!! Dersim yasaminda .. tarihinde anlatabiliyormuyum!!! Hem bunu alacaz itopik sosyalistlerden ogreniyoruz herkesten ogreniyoruz biz kendi tarihimizi, gercekten dayandigi bu guzel zenginliklerden neden ogrenmeyelim!!! Öyle eksikliklerimiz var!! O cins

LC KIZIL ZAZA……………..
Tae niya vane, Kirmancure (zazaure) vaneke sima, zonesima , zazaki sive Kirdaskiyo ii

MKP………………………..
Nê nê.. yane ez mi vake ke partiya m ana mesele ser qeseykena(tartisiyor) yani soyle kestirme diyemeyiz zazaca (kirmancki) Kurt dilinin kesin, mutlak ispatlanmis lehcesidir. Boyle deyip isin icerisinden cikamayiz. Boyle bir olgu var tartisiliyor, bu tartismayi yapmak durumundasin yani, yapmalisin!!! Ha ben kestirme cevaplardanda cok yana degilim, kestirme!! Yeterli, bilincli, bilimsel gercekten meseleleri cozumleyememis, belli tanimlamalardan boyle algilama duzeyindeki tanimlamalardan yola cikip bu budur, su sudur oda pek iyi degil. Ama su kesin yani apacik gercek bir olgu, diyelim ben Dersim’liyim Koministim, acik soyliyeyim yani, ulus ceperi icinde dusunmuyorum ama butun ulusal esitsizliklere dusmanim. Yani Dersim’linin Kurdun Keldani’nin Yezidi’nin inanc yada ulus yada azinlik, hepsinin derdini derdim biliyorum ve onu cozme mucadelesine bir katki sunmak istiyorum bu, bu! Ama diger tarafta boyle bir tartisma meselesindede basit bir kamplasmanin cok faydali oldugunu dusunmuyorum. Cok acik soyluyorum ben isterdimki Kurtceyi anliyayim ama kurtceyi anlamiyorum, yani demekki bu tami tamina ortak bir dil denilip gecilecek bir mesele degil. Sebeplerine bakmak lazim, tabi bunun tarihsel sebepleri olabilir, ekonomik sebepleri olabilir, baska sebepleri olabilir, ama bunlar boyle kestirmeden cevaplanacak sorular degil, tai ben bir dil bilimciside degilim, oyle buyuk iddaalardada bulunmak istemiyorum. Ama bu mesele uzerine dusunmek isterim, dusunuyorum zaten!!

LC KIZIL ZAZA……………
Zonema u isan cutir zonexode qeseynekeno heniyoii Hama sima besekene worte Partiya xode wazeke nu niyawo heniyoii

MKP……………………………
Worte Partiyamade milet pero qeseykeno reto yane

LC KIZIL ZAZA……………
Sima wazere tenena rind beno wazere zonema u kamiya mawa na dinade milet peru qazate xo este, televzone xo este, radone xo esto, yema, milete ma toa xo cino roz ve roz beno we vind, tuki zona yani!!!

MKP……………………………
Tabiki yani u heniyo!! Yani bilimsel arastirmalar yapmak, tarihsel arastirmalar yapmak, akademik arastirmalar yapmak, dile iliskin arastirmalar yapmak, son ensitutuler olusturmak, bu tarihi guzellestirmek, son derece onemli gorevler, yani sadece bi tane iste bunun uzerinden boyle birseyde var acisindan degil, ben insanlik acisindan Dersim tarihinin, Anadolu tarihinin, Mezopotomya tarihinin cok buyuk bir hazine oldugunun inancindayim … cok buyuk bir hazine!!!

 

 

DOSTÊ MA:  Zazaki.de   |  Piya Portal   |  Huseyin Aygun   |  AABF  |  Tunceli Emek |  Faruk Iremet    |  FDG   | Zaza Der