Ca : Almanya-Wetzlar 2007

 

 

Dr.Zilfi Selcan Reportaj Dersim Zaza celiskisi


Kizilzaza : Dersimliler kendilerine kirmanc diyor,Dersilmliler kirmanc midir Zaza midir? .
Bu konuda biraz celiski var bizim Dinleyiciler arasinda Dr.Zilfi Selcan bu konuda ne diyor?

Dr. Zilfi Selcan : Baska Halklarin tarihine bakdigimizda görüyoruzki simdi yani simdiki durumda beli bir Devlet sahibi olan bir cok Halklarin Tarihine bakdigimizda onlarin cesitli adlar altinda basedildigini görüyoruz ve karsilasiyoruz.
Misal veriyim mesela Almanlarin Tarihine bakarsak , yada simdiki Halklarin adlarina
Bakarsak yani Halklarin bir kendi adlandirmasi var.

Kendi komsularin kendilerine hangi adi altinda söyledikleri , kulandiklariisimlere bakarsak ozaman görüyoruzki Almanlarda durum söyledir kendilerine komsulari söyle diyor : Italianlar Almanlara tedesco diyor, Franzislar Almanlara Alaman diyor, island yani polanya, Cekoslovakya, Rusya Almanlara niyet diyor.
Inglizce konusanlar Almanlara German diyor oldu 4 isim, Almanlarin kendisi ise simdi kendilerine Deutsch diyor oldu 5 isim.
Görüyoruzki bir Halk tarihde bir ismle aniliyor bir cok isimlere sahipdir ve komsulari, tarafindan

 

baska,baska Isimlerle kendilerinden bas ediliyor .

Simdi bu Türklerde böyledir Araplarda böyledir, Fransizlarda böyledir bir cok halklarda bu böyledir yani tarih böyle toplum böyledir, ulus da halk da böyledir.
Bizim duruma gelince veya Türklerin durumundan basedelim Türkler kendilerine hic bir zaman Türk dememislerdir biz türküz.
Yaslilara sordugumuz saman baska, baska isimlerle kendilerini adlandiriyor : Avsar diyor, Türkmen diyor, Yörük diyor, Tahtaci diyor baska isimlerle kendilerini adlandiriyorlar eski Türk yazarlarindan okudugumuz zaman birisine türk dediginde o Türk kelimesi onlara hakaret gibi geliyor
.
Diyorki elhamdülah biz türk degil Müslümaniz diyor, mesela bunu yazan Türk yazari kendisi dir.
Avrupalilar Türk dedikleri icin o ismi devletlerini kurduklari zaman Türk ismini kabulendiler ve Türk ismini benimsiyerek devletini Halkini o adla, adlandirdilar tarih böyle oldu.
Baska bir misal veriyim size Kürtlerden bahsedsek Kürtler kendilerine Kürdüz demiyor kirmanc diyor hata bir kismi es kirmancim diyor fakat Komsulari Kürt kelimesini onlar icin kulandigi icin Kürt siyasi örgütlerde 1800 sonlarinda itibaren kendilerine, Kürt demeye basladilar halbiki onlarin kendi öz adlandirmasi basetigim gibi kurmanc veya kirmancdir.
Onun icin bu misalerden anlasiliyorki bizim Halkimizdan tek bir isimden degil bir cok isimlen anildigi ortaya cikiyor.
Göteriyorki tarihde halklar bir cok isimle aniliyor tek isimlerle anilanlar da vardir, ama bu misalde anlasiliyorki halklarin tarihinde daima bir cok isim vardir, bizdede bu böyledir.
Bunlar basta 3 isimdir bu 3 tarihi isimimiz su dur Halkimizin bir kismi kendisine Dimili diyor, bir kismi kendisine Zaza, bir kizmi ise kendisine Kirmanc diyor.

Demeki bizim tarihimize bakacak olursak 3 etnik ismimiz ortaya cikiyor Dimli, Zazaca ve Kirmanc bu isimlerin hangi bölgelerde konusuldugubu da biliyoruz fakat Dimili kelimesi mesela nerden geliyor ? tarihciler

ve dil ödevciler .
Dimli isminin Deylemistan ve Deylem halkindan geldigini söylüyor .

Tarihde bunu misalerle yani dogru oldugunu ortaya koyuyor, Halkimizin özelikle Dersim kesiminde yaslilarimiz Horasandan geldiklerini anlatiyorlar Horasanlan deylemistan bitisikdir zaten. Arasinda kesibi sinir yokdur bundan da anlasiliyorki Halkimizin tarihi özü aktarmasiyla dilbilimcilerin ve Tarihciler verdigi bilgileri bir, birine uydugu ve dogrulu ortaya cikiyor.

Fakat durum söyledir su anda Halkimiz bir Özgürlük mücadeles icindedir , su anda halkimizin dili yasak, Kültürü yasak bunun icinde bulundugumuz Ülkelerde bu yasaklarin baskilarin kaldirilmasi üzerine yogun calismalar vardir Avrupaya girme sebebiyle onun icin reformlar düsünülmekdedir sakat siyazi cevrelerde bu isimler üzere ideolojik mucadele yapiyor ve bunu cogu zaman alehimize kulanildi görüyoruz amaclari bizi bölmek parcalamak ve kendilerine mal etmek dir, bu durum karsisinda biz dikatli olmaliyiz bu isimlerle, isimleri suistimal ederek Halkimizin Özgürlük mücadelesini ve alta onu demokratik mücadelesini vermek istedigi parcalamak zayif düsürmek ve Hakindan mahrum etmek icin calismalar vardir.

Onun icin bu isimleri kulananlarin nekadar samimi olup olmadigini iyi düsünmek lazim bunlardan 1 .isim celiskilidir kirmanc kelimesi celiskili bir isimdir, neden diyorum cünkü oda halkimizin bir ismidir buna saygiliyiz .

 


Elbete fakat bu Kürtler de kendilerine Kirmanc, Kurmanc dedigi icin arada büyük fark yokdur onun icin bunu alehimizde kulanmaya calisiyorlar yani bakiniz sizde kirmanc diyorsunuz.
Bizde Kirmanc diyoruz biz hepimiz Kürdüz onun icin bu Zaza nedir , bu Zaza dilli nedir hepiniz gelin kürd olun anlami ortaya cikiyor yani.Bizi Kürtlestirmek icin caba sarf etmektedirler.

Dr. Silfi Selcan : Celiskili olmayan kelimeler Dimli ve Zaza kelimeleri vardir Dünyada ve Ülkelmizde en cok Tanilan isim Zaza ismidir bir Zaza ismiyle hem dünyada hem bilim cevresinde hem anadoluda bu isim kulandigi zaman hangi Dilin ve hangi Halkin ve yörelerin söz ve konusu oldugu acik ve net dir.

Kizilzaza :Dersimliler neden Zaza kelimesinden Korkuyor?

Dr. Silfi Selcan : Dersim kelimesi tabi bizde Dersimliyiz o yörenin Insanlariyiz fakat halkimiz ve halkimizin Demokrati mücadelisini veren gücler mahlesef Bölünmüsdür parcalanmisdir bir kismi Türk örgütlerinde örgütlenerek Türk solu icinde yer almisdir bir kismi ise Kürt örgütlerinde yer alarak onlarin propagandasini yürütmekdedir, onun icin bizi bir halk olarak deyilde parca , parca bölüp.
Parcalayip bölge, bölge parcalayip bunlari birinin alehine kulanmak ve bizi bu sekilde bölerek paylasarak zayif düsürmek ve en sonunda ya Türklere yada Kürtlere maletme cabasi icindeler onun icin.
Tabiki Dersim ülkemizdir oranin bizlerde oranin Insanlariyiz biz bu Isme karsi degiliz fakat bu isim , kötüye kulanarak halkimizin Demokratik mucadelesine engel olma telikesine karsi uyarmak zorundayiz

Dr.Zilfi Selcan Reportaj Dersim Dernekleri hakkinda


Kizilzaza : Avrupa da ve Türkiyedeki Dersim Derneklerin caismalarini sorucagiz.
Dersim derneklerinin ve Federasyonun Ulusal bilinc ve ulusal temelde bir calismasi var mi ?

Dr.Zilfi Selcan : Tabiki dersim Dernekleri bu yörede gelen Insanlari, ortak cabalariyla olusmus kuruluslardir. Buna karsi tabi herangi bir itraz olmaz, umarizki bu Insanlar halkinin hakli mücadelesini hakli taleplerini dogru sekilde ifade ederek dile getirirler.
Halkina karsi faydali bir calismada bulunrlar.!

 

Fakat Dersim adi bir kere ulusal etnik bir kimligi red etmekdedir.
Cogrfrai neutral ve kimliksiz, kimlikisizligi sembolize eden bir kelimedir yani Dersim etnik Kimliksizligin ismidir . Halbuki bir demokratik hareket bir sey o hakin adiyla anilir onun icin biz mesela diyelim Berlinde, Berlin cemiyeti Berlin dernegi dersek Berlinde bir sürü halk yasamakdadir, bir sürü Insan yasamakdadir.
Bir sürü dil konusan Insan mevcutur kimse bundan bisey anlamaz.
Ayni sekilde Dersim denincede burda hangi halkin yasadigi hangi dilin konusuldugunu , neyin nesi oldugu anlasilmamakdadir yani iceriyi olmayan bir cift
Hata bazi cevreler bunu bilincli olarak ve cok bilincli olarak kulanarak, bunu etnik kimliginden bosaltarak bos bir cografi ismi sadece kulanmakdadirlar.
Amaclari o yörede konusulan ve cogunlugun, büyük cogunlugun konusdugu Zazaca dilinin yoksun o kültürü konusmayan ve bunun yerine baska dilerini kültürlerini , konusan Toplum yaratma icindedirler amaclari budur.
Yani Zazaca konusmayan bir Toplum o Yörenin inancini yasamadigi bir Toplum öyle bir Dersim istiyorlar. Iceriginden bosaltilmis bir Dersim isteniyor ozaman, yani kendi dilini ve kültürünü rededme anlami budur. Bunun sonucuda nedir ya Türk miliyetci veya kürt miliyetcilige maletmek demek oluyor sonucda buda Halkimizin cikarina uygun degil.

Dr.Zilfi Selcan Reportaj Dersim Nedir, Neresidir

Kizilzaza :Dersim Nedir, Dersim Nerde Dr.Zilfi Selcanla bu konulari Dersimi konusacagiz taniyacagiz Dersim Nedir Dersim nerde ?

Dr.Zilfi Selcan : Yaslilarimiz yani büyüklerimizin bize akdardigi sözlü tarihe göre.Galmem yani bir Dersim evliyasidir Galmen ile Six Hasan arasinda bir Iliski vardir, Büyüklerine herkes sorarsa bunu ögrene bilir.Galmemlen Six Hasan, yani Six Hasan Zazaca Six Hesen derler.Six Hesen ile Galmem arasinda büyük bir iliski vardir Galmen Six Hasanin kiziyla evlidir arasinda bir rivayet bir Cinikeramet oldugunu anlatmakdadir .Tabi ben bunun kevenaltina yinmiyecegim bu anda vakat bu Tarihi olay belirtmek istiyorum aralarinda bir anlasma oluyor , sorun oluyor onun icin Six Hasan Hozat tarafina gidiyor ve bu Galmen , Galmen Evliyasinda köyü nazmiyenin bir Köyüdür.Galmen Köyü diye bir Köydür burasi, ve diyorki aralarinda bir sinir ciziyorlar , aramizdaki sinir budur ve bir sinir ciziyorlar.Onun icin bu Nazmiye tarafina Heyderan, Demanan tarafina Dersim diyorlar.Hozat tarafina Ovacik tarafina Six Hasan diyorlar Yaslilarimizin bize akdardigi Sözlü tarihe göre.Anlasiliyorki Demenan heydambahcesi mi cukur ve Kemere Düzgün civari Nazmiye civari bunlar dersim sayiliyor.Onun batisiysa Hozat,Ovacik tarafiysa Six Hasan mintikasi olarak tanilmakdadir, tabi Osmanli belgelerinde okudugu kadariyle Halkimizin akdardigi bu sözler tarih dogruluguna kalir.Mesela Cemal Senerin yayinlamis oldugu Osmanli belgelerine göre Dersim tarihinde aynen böyle gecmekdedir .Dersimliler Six Hasanlar diye gecmekdedir tabi bizim toplum Asiret toplumu oldugu icin , Asiret ismiyle tanilmakdadir yani Six Hasanlar bugün fakat , bugün büyük Asiretlerdir onlarda ayrilmis 12 asirete dönülmüsdür her asirete bildigimiz kadariyla yani Hesmet veya Pir dedigimiz sekilde alt kolara ayriliyor o tarihi sürecdir.Halkimizin sözüyle Dersim yöresinin neresi oldugunu ortaya koyduk...Fakat Osmanli Belgelerinde bunlari görüyoruz Cumuhriyet dönemindeki Belgelere bakarsak hepsine Dersim diyorlar, Sarki Dersim Barbi Dersim diye gecer.Fakat son zamandaki siyasi yayinlarda karsilasiyoruzki Dersim ulusu diye gecmekdedir.Hata Dersimden bahsedince bazileri Erincan, Tercan, Varto, Mus, Hinis, Malatya ve Sivas bunlarin hepsi Dersim oldugunu idasini ortaya cikiyor az evel bahsetigim gibi bunlar yanlis dir..Cünkü Erzincan milatan önce kalma ismi vardir, vartonun ismi milatan öncelere kulanan eski bir isimdir, Sivas gene öyle Simdi bu bütün cografi isimler degistirip Suni olarak Dersim yapmanin anlami nedir ??

Dr.Zilfi Selcan Reportaj Kirmanc, Kirmanciye

Kizilzaza : Yani ozaman Dersim, Kirmanciye dedikleri cograya yok böyle bisey yok ?

Dr. Zilfi Selcan : Yok öyle bir sey yani öyle bir anlayis yokdur, cünkü dilimizi konusan halk o yörede yasamakdadir.Fakat biz Erzincanin ismini götürüp Dersimdir diye, diyemeyiz Tercan cok tarihi bir isimdir biz onu götürüp Dersim diyemeyiz.

Kizilzaza : Ama orda Zazaca konusan toplum vardir ?

 

Dr. Zilfi Selcan : O ayri konudur o dil konusan halk orda odili konusuyor fakat biz o bölgeyi onlar isimleri bir kenara birakip.Burasi Dersimdir diyemeyiz cünkü azevel belirtigim gibi Sözlü tarihi aktarmamizda ve yazili belgeleri ortaya koydugu gibi Dersim hangi yöre icin kulandigi icin belidir.Fakat biz Zazaz halki ve bu halkin yasadigi ülkeden bahsetigimiz zaman o baska bir konudur o dogaldir, yani her halkin yasadigi bölge o halkin adiyla anilir.Mesela Alman halkin yasadigin bölge Almanyayi anilir, Araplarin yasadigi bölgeye Arabistandir ve yada Afganlarin yasadigi bölgeye Afganistan denir bu böyledir. Onun icin basilarida Dersim ulusus ya basi uydurmasiyon ortaya yapiliyor tabi bunlar Tarihe ters düsdügi gibi Gerceklerde Ters düsmekdedir yani Halkimizin Demokratik mücadelesini bölümek parcalamak ve sapdirmak icin türlü, türlü siyasi uydurma masiyonlarla karsilasiyoruz ve bu tarih bakimindan oldugu gibi bilim bakiminda bir tarivadir yanlisdir.

Kizilzaza : Kirmanci nedir Insanlar soruyor Kirmanc veya Kirmanciye diye bir ülke var mi bu bir hayalmi siz ne diyorsunuz???

Dr. Zilfi Selcan : Kirmanc kelimesi daha evelde bahsetigim gibi bir cok halkin kulandigi bir kelimedir, onun icin tekbir etnik adi degildir. Onun icin bu da su isimlendirmek dedir halk dilinide Alevi yörenin, Alevi halkin yasadigi bölgeyede kirmanc kelimesi demekdedir kendisini Suni Türkden ayirsindiye konusulmakdadir. Bir kismi öyle kulaniyor bir kisminda kirmance Irak diye bahsediyorlar yani Irak kürtleri yani kirmanc kelimesi kürtlericindede kulanmakdadir. Halbiki kürtce ayri bir dildir Zazaca ayri bir dil dir kimse kimseyi anlamiyor.Fakat Celiskili oldugu icin bu isim Siyasi bakimdan Su istimaledilmekdedir ben tabi bunun yanlisligini belirtmek istiyorum.

Kizilzaza :Kirmanciye yi ortaya atan düsünce nedir ne Istiyorlar ?

Dr. Silfi Selcan : Kirmanciye tabi biz bu yörenin Insanlariyiz o insanlarimizin diline kültürüne dini inancina Saygimiz vardir o Insanlarimizin Demokratlasmasina kausmasina tabi bizlerde istiyoruz fakat bu isimleri siyasi bakimda yanlis yorumlayip yanlis kulanan, kulanma eylimlerede karsiyiz bunun yanlisini ve tehlikesini görüyoruz.Bu Tenler basilar tarafindan bilincli olarak engelemek ve parcalanmak icinde kulanilmakdadir yoksa biz o kelimeden kendisinden rahatsiz degiliz.

 

 

DOSTÊ MA:  Zazaki.de   |  Piya Portal   |  Huseyin Aygun   |  AABF  |  Tunceli Emek |  Faruk Iremet    |  FDG   | Zaza Der