Cumhuriyet tarihinde bir ilk. Biz Dersimliler için de bir baslangiç olabilir.

Jenosid yasamis bir halk olarak sürekli suçlu muamelesi gördük. Korkuyla yasadik. Darbeler tarihi olan Cumhuriyet´de ilk hedef olduk. Yeniden 38´i yasadik.

Halkimiz 38´e Tertele diyor.

38 bizim tarihimizde bitisi, sonu, ölümü anlatiyor.

Biz tarihi 38´le yeniden baslatmiyoruz, 38´de tarih bizim için bitiyor. Zaman duruyor.

Zulmü yazarak, konusarak dile getiremeyiz. Dünyanin bütün dillerini bir araya getirip hepsinin söz hazinesi ile yazsak, yine de dile getiremeyiz.

simdi Basbakan özür diledisinde acaba iyi seyler olacak mi diye umutlaniyoruz.

Sözün Anlami Vardir

Erdosan Basbakan´dir. Belgeler, bilgiler elinin altinda, ulasacasi yerdedir. Ne yapildisini, kimlerin yaptisini bizden iyi biliyor. Bilmiyorsa da ösrenebilir.

Özür dilemek büyüklükdür. Dostlusa, insanlisa bir adimdir.

Ama özür diledisiniz halk ölüm dösesinde, özür dileyip öldürecek misinizs

Özür diledisinize göre geresini yapmalisinizs

Gerekli olan nes

Bunu tarif etmek zor.

Genel çerçeve, verilen zararin karsilanmasidir.

Zarar deyince, akla hemen para-pul gelmesin. Elbetde isin o yönü de var. Dersim, bugün sayilari her gün artan vilayetler içinde en kötü durumdaysa, bunun ana sebebi tertele ve sonraki süreçtir.

Dersim´in gördüsü en büyük zarar manevi dünyasinin yikilmasi, sosyal yasaminin bozulmasi ve kültürünün yok olma sürecine girmesidir.

simdi asil soru budur.

Dersim´in yikilan manevi dünyasi, sosyal yasami ve yok olma sürecinde olan kültürünü düzeltmek, yeniden canlandirmak için bir sey yapacak misinizs

Belgeleri Açiklayin

Sayin Basbakan açikladisiniz belgeler buzdasinin görünen ucu bile desildir. Çosu biliniyordu.

Arsivleri açin. Istihbarat´in, Askeriye´nin arsivlerini açin. Gizli yazismalari, raporlari açiklayin.

Açikladisiniz belgede 13806 kisinin öldürüldüsü yazili.

Munzur´da yok olanlar, uçurumlarda parçalananlar, yakilanlar, kurda-kusa yem olanlar, istatistise girmeyenler bu sayinin içinde desil.

13806 kisi nerede, nasil, hangi tarihte öldürülmüs. Demekki ölüleri saymislar.

Devletin arsivi vardir. Dersimlilerle yazismalari açiklayin.

Dersimlilerin gönderdikleri mektuplari, görüsmelerde tutulan tutanaklari açiklayin.

Elazis´da idam edilen Dersim önderlerinin akibetlerini açiklayin.

Bunlar baslangiç olsun

Kanunla Kirim

Tunceli Kanunu diye bir kanun çikarildi. Cumhuriyet´in tarihinde buna benzer baska bir örnek yoktur. Bu kanun soykirimin yasal dayanasidir.

Kirim 1937´de basladi, 38´in yaz ve güzünde en barbar asamasina ulasti. Son operasyonda, devlete güvenen ve yardimci olan asiretler de toplu olarak katledildi. Ankara´dan emir öyleydi. „Dersimlilere güvenmeyin“. Hatta jandarmanin dediklerini dahi dikkate almayin deniliyordu. Öldürülmek için belli bir bölgede yasamak yeterliydi.

Asitlar Yalan Söylemez

„Celal Bayar amo

Emso ma rê meymano

Non sola ma neweno

Ma de xayin nia dano“

Çelal Bayar Basbakan´dir. Alan asiretine misafirlise gelmistir. Bu ilk gelisi desildir. Alan ileri gelenleri ile dostdur. Onlarin yardimlarini görmüstür. Son gelisinde ekmegini yedigi, suyunu içtisi ailenin ölüm emrini de beraber getirmistir.

Dersim Kirimi alenen yapilmistir. Devlet kararidir. Öncesi ve sonrasi da var. Iki yil yosun katliam yapilmistir. Katliami devlet büyükleri yerinden idare etmislerdir. Cumhurbaskani, Basbakan(lar), Bakanlar, Genel Kurmay Baskani ölümleri günü gününe takip etmislerdir. Hatta Celal Bayar´in anlattisina göre, kendisi, Atatürk ve Fevzi Çakmak bizzat operasyonlara katilmislardir.

Dersim soykirimi devletin planli-prosramli eylemidir. "Tunceli bölgesinde yapilan eskiya takibi hareketleri, köy arama ve silah toplama isleri hakkinda kilavuz." diye bir kitap da çikarilmistir. Yani soykirim en ince ayrintisina kadar tasarlanmistir.

Kirim tek basina Inönü veya baska birisinin isi desildir. Deyim eser uygunsa, „ulusal mutabakat“in eseridir. Buna güya yasak olan TKP´de dahildir.

CHP o dönemdeki tek partidir. CHP devlettir, devlet CHP´dir. Zaten sonradan çikan partiler CHP´nin içinden çikmislardir. Kirimi CHP yapti diyerek isin içinden çikamazsiniz.

Tunceli Kanunu´na Ne Oldus

Kanun, zannediyorum 1950 kadar (tam tarihini bilmiyorum) yürürlükte kaliyor.

Sonraki tarihte kaltisina yönelik ciddi bir desisiklik yok.

Kanunla hedeflenen Türklestirme devam etti. Özel uygulamalar yürürlükte kaldi. 1938´in yasak bölgesi hep hedef tahtasinda oldu. 12 Eylül Cuntasi önce Dersim´e saldirdi. Köyleri bosaltti. Köylere cami yaptirdi. Toplu tutuklamalar, sürgünler yeniden basladi.

Halá desisen bir sey yok.

Dersim´in dili de, dini de yasak.

Basbakan özür diliyor, ama hükümeti barajlarla topraklarimizi, kutsal ziyaretlerimizi suya bosuyor.

Demokratiklesme adimlari atiliyor, devlet Kürtçe üzerindeki yasasi hafifletiyor, Kürtçe televizyon açiyor, kirima tabi tuttusu ve kültürünü ölüm sinirina getirdisi Dersim´in diline, Zazaca´ya yönelik olumlu bir gelisme yok. Televizyon talebi dahi geri çevriliyor.

Askeri operasyon adi altinda ormanlarimiz yakiliyor.

Aksam gazetesi´nin 7 Eylül baskisinda uzmanlariniz, “Tunceli'nin birbirine bagli birkaç özelligi var. Bölge sarp bir cografyada. Yine Tunceli'de, sadece o bölgede hiç yanmayan mese ormanlari var.” diyorlar. Demekki ormanlarimizi yaktisinizi kabul ediyorsunuz.

Öcalan, „Genelkurmayin´in kendisine Dersim´den güçlerinizi çekmeyin“dedisini söylüyor.

simdi daslarimiz, ki çosunun doruklarinda ziyaretlerimiz var, bizim için kutsaldirlar, askeri karakollarla isgal edilmis. Köylerimiz yine yerlesime yasak.

Tunceli Kanunu´nun kalktigina yönelik ciddi emareler yok.

Hesaplasma

Sayin Basbakan, özür dilemenize büyük deser veriyoruz.

Ne var ki Dersim´i günlük politikaya kurban etmemelisiniz.

Kendisi de Dersim Kirimi´nin masduru olan Kiliçdaroslu ile yürüttüsünüz polemik isin özüne aykiri. Bu katliamin sorumlusu Kilicdaroslu desil. O sadece Kirim´in toplumun yapisinda ne büyük izler biraktisinin bir göstergesi. Kilicdaroslu CHP içindeki fasist klik tarafindan esir edilmis durumda. Yanlis yerde, kokusmus bir ahirda havayi temizlemek istiyor. Isi zor. Gelecesini fasist klige ipoteklemis. Ya gittikçe onlarin sözcüsü haline gelecek, bunun emareleri de var ya da O´nu tasfiye edecekler.

Sayin Basbakan, sizin partiniz de CHP´nin devami. Demokrat Parti´yi kuranlar Dersim Kirimi´nin mimarlarindan. Adalet Partisi´nin kurucusu Ragip Gümüspala yarali olarak Dersim direniscilerine esir düstü, Dersimliler O´nu olanaklari ölçüsünde tedavi edip geri gönderdiler.

Kisacasi siz de ayni gelenekten geliyorsunuz.

Sorumluluktan kaçamazsiniz.

Çok sey söylenebilinir.

Söylenmelidir de.

simdi beklentilerimiz var.

Adim atacak misinizs

Söylediklerinizin geresini yerine getirecek misinizs

Mesela Dersimlilerin de katildisi bir arastirma komisyonu kuracak misinizs

Iyi seyler olacak mis



Sait Çiya/24 Kasim 2011