Türkiye’de güzel seyler oluyor. Genelde bütün Dersimliler, özelde Dersimli Zazalar ayaga kalkti. Yazdilar, çizdiler, konustular. Konferanslar, paneller düzenlediler, gösteriler, yürüyüsler yaptilar. 1937-38 de atalarina karsi gerçeklestirilen kirimi teshir ettiler. Yanisira Alevi kamuoyundan da bazi olumlu tepkiler yükseldi.

Bugüne kadar Dersim soykirimi ve Seyit Riza adini agzina almayan Alevi-Bektasi çevreleri ve onlarin etkisindeki bazi Dersimliler, ürkek de olsa homurdandilar. Bazilari Onur Öymen’in CHP’den istifa etmesini istediler. Fakat daha tutarli davrananlar, Onur Öymen’in degil ama Dersimlilerin, ilerici ve demokratlarin CHP’den ayrilmasini ve CHP’yi Baykal-Öymen irkçi-söven kligi ile basbasa birakmasini istediler. Nitekim, basta Dersim’in olmak üzere bir çok il ve ilçedeki CHP örgütlerinden istifalar oldu. Bir çok il ve ilçede gösteriler, açiklamalar yaptilar, Öymen ve CHP zihniyetini kinadilar. Bu durum basinda CHP’de ‘Dersim depremi‘ diye lanse edildi. Yeterli mi? Pek de söylenemez.

CHP yönetiminde yer alan Dersim kökenli Yilmaz Ates, Kemal Kiliçdaroglu, Ali Kiliç gibi Kemalist unsurlar, atalarina karsi islenen soykirim karsisinda susmakla kalmadilar; Öymen’e bile sahip çiktilar. Kamer Genç¹ “Öymen'in hatasinin CHP'ye mal edilmemesi gerektigini“ savunurken, "Dersim olaylarinda Atatürk'ün günahi yok" diye de zirvaladi. Oysa, Öymen, tam da CHP zihniyetini ifade ederken, ‘Atatürk’ün günahi’ni da itiraf ediyordu. Anlasilan, irkçi ve fasist zihniyeti temize çikarmak görevi, Kamer Genç gibi celladina tapanlara verilmis veya kalmis!

“Dersim katliami“ tartismalari Türkiye gündemine adeta oturdu. Türkiye kamuoyunun gösterdigi tepki, genelde olumlu oldu, denebilir. Basta demokratlar olmak üzere, Türkiyeli aydinlarin bir kismi ‘inanilmaz‘ tepkiler gösterdiler. Basin-yayin organlarinda, gazete ve Tv’lerde, hergün Dersim kirimi, Dersim 37/38 konulu haber ve programlar yer aldi. Bunlarin tümünü takip etmek, neredeyse imkansiz hale geldi. Özellikle ilimli Islami çevrelerin, ‘liberal-muhafazakar demokrat’larin yaklasimlarini, tepkilerini kaydetmek gerekir.

Basbakan R.T. Erdogan’in agzindan ‘Dersim katliami‘ haberleri, Islamci basinda mansetlere tasindi. Gerçekten de Erdogan² N.F.Kisakürek’in ‘Son Devrin Din Mazlumlari‘ adli eserinden, “katliami“ degil ama kendi deyimiyle “Dersim'deki manzara“yi içeren pasajlar aktariyordu. Yillar sonra da olsa, Erdogan’in ‘Dersim katliami’ni duymus olmasi ve bundan bahs etmesi, önemlidir. Böylece, en azindan ‘dini bütün‘ Türkiye müslümanlari Dersim katliamini, 37/38’de Dersim’de gerçeklesen kirimi, Erdogan’in, basbakan olan birinin agzindan, ögrenmis oldular.

Peki, bu açiklamalar samimi mi? Eger samimi ise, gereginin yapilmasi gerekmiyor mu? Sanirim, Dersimliler için en önemli nokta burasidir. Nitekim, Dersimli³ çevrelerden bu yönlü açiklamalar yapildi. Dersim arsivlerinin açilmasi, Dersim adinin geri verilmesi, Dersim kiriminda idam edilen Dersim ileri gelenlerinin mezar yerlerinin açiklanmasi, Dersimlilerden özür dilenmesi ve zarar görenlerin kayiplarinin karsilanmasi; Zaza dilinin önünün açilmasi, Zazaca Tv yayini ve okullarda okutulmasinin saglanmasi, baraj yapiminin durdurulmasi, geriye dönüslerin tesvik edilmesi vs konularda adim atilmasi. Hepsinden önemlisi de bütün bunlar laf düzeyinde ve kararnamelerle degil ama yasa ile düzenlenmelidir.

Yetmisiki yil sonra da olsa, Türkiye kamuoyu nihayet Dersim çigligini duydu, diyebilir miyiz? Güncel tartismalarla beraber, I.Sabri Çaglayangil’in, C.Bayar’in Dersim’e iliskin itiraflari, M.Kemal’in, I.Inönü’nün, F.Çakmak’in birinci dereceden rollerini apaçik ortaya koymustur. Bu anlamda evet, duydu denebilir. Peki, M.Kemalleri temize çikartma gayretleri, iflas etti diyebilir miyiz? Henüz, tam degil ama bir gün mutlaka olacaktir. Insanliga karsi suç isleyenler, suçsuz ve günahsiz insanlari topluca ölüme gönderenler, bir gün soykirim yapmaktan mahküm olurlarsa, bu da gerçeklesecektir.

M. Hayaloglu

26.11.2009

Notlar:

¹. http://yenisafak.com.tr/Gundem/Default.aspx?t=16.11.2009&c=1&area=1&i=223598
². http://www.internethaber.com/news_detail.php?id=217053
³. http://haber.gazetevatan.com/Tunceliden_Erdogana_cagri/271175/7/Yasam