Teslim Sarigül
Yöremizde yetisen sifali bitkiler ( vas’e ki dermane herdé madi royine )
DARA GOZI (CEVIZ AGACI) (Junglans regina)
Ceviz Agaci, daha yapraklanmadan, Mayis' ta çiçeklenir. Taze yapraklari Haziran' da, kolayca delinebilecek durumdaki meyveleri Haziran ortasinda ve olgunlari ise Eylül'de toplanir. 25-30 m kadar yükseklige ulasabilen, kisin yaprak döken gösterisli bir agaçtir. Yapraklar tek tüysü, yaprakçiklar tam kenarli ve kuvvetli kokuludur. Drog elde etmek için yapraklar Haziran ve Temmuz aylarinda toplanir, havadar ve gölgeli bir yere serilerek kurutulur ve ince kiyilarak hava almayan kaplarda saklanir. Ceviz agaci, Kuzey dogu ve dogu Anadolu' da yabani olarak yetistigi gibi, bahçelerde de yetistirilmektedir. Yapraklari tanen, eterli uçucu yag, juglan (mantar hastaliklarina karsi etkili), C vitamini ve flavonlar içermektedir.
   Ceviz yapraginin kan durdurucu-sikistirici (astringent), kuvvetlendirici (tonik) ve bagirsak kurtlarini veya solucanlarini düsürücü (antihelmintik) etkisi vardir. Yaprak çayi, sindirim bozukluklarinda, kabizlikta, istahsizliklarda ve kan temizliginde etkilidir.  Istah açici, kan sekerini düsürücü ve kuvvet verici etkileri vardir. Deri hastaliklarinda antiseptik olarak haricen kullanilir. Ceviz yapragi kaynatilarak, tüm siraca (scrofula), frengi (sifilis), egzema (mayasil), herpes (uçuk)  ve rasitik hastaliklarda, kemik çürümesinde, kemik deformasyonunda ve ayrica, iltihapli el ve ayak tirnaklarinda kullanilabilen çok etkili bir banyo katkisi elde edilir. Favus ve uyuz hastaliklarinda, hasta bölgeler, taze ceviz yapraginin kaynama suyu ile yikandiginda, kisa sürede düzelme görülecektir. Bu suyla yapilan banyolar, yikamalar, ergenlik sivilcesine, iltihapli egzemalara, ayak terine ve kadinlarin akintilarina iyi gelir. Agiz boslugu iltihabi, diseti, bogaz ve girtlak hastaliklarinda gargara yapilmalidir.
   Ceviz yapraginin kaynama suyu banyo suyuna eklendiginde, donuk kabarciklari iyilesir. Ceviz yapragi kaynama suyu, hizli saç dökülmelerinde de kafa derisine friksiyon (ovarak sürme) yapmakla kullanilir. Bu sivi ayrica, kafa bitine karsi da çok etklidir.
    Haziran ortasinda toplanan cevizlerden, mide, karaciger ve kani temizleyen, mide yorgunlugunu ve bagirsak çürüklügünü gideren çok etkili bir ceviz tentürü elde edilir. Bu tentür, ayrica kan koyuluguna karsi da çok yararlidir.
UYARILAR: Içerdigi tanen maddesi duyarli kisilerde bazen mide bulantisi veya kusmaya yol açabilir. Bunun disinda, ceviz yapraginin bilinen bir yan etkisi yoktur.
Kullanim Biçimleri: Çay hazirlamak:
1) Yarim veya bir tatli kasigi ince kiyilmis yaprak, orta boy 1 su bardagi dolusu kaynar suyla haslanir, 4-5 dakika demlendirilir ve süzülür. Gün boyunca 1 veya 2 bardak yudumlanarak içilir.
2) Yarim veya bir tatli kasigi ince kiyilmis yaprak, orta boy 1 su bardagi dolusu soguk suya eklenir, kaynama derecesine kadar isitilir ve 2-3 dakika boyunca hafif isida kaynatilir. Süzülen çay kullanima hazirdir. Günde 2-3 bardak  içilir.
Banyo ve Yikama Katkisi: Tam banyolar için, iki büyük avuç ince kiyilmis yaprak,  aksamdan 2-3 lt suya eklenir. Sabahleyin hafif ateste 4-5 dakika kaynadiktan sonra süzülür ve banyo suyuna eklenir. Gerektiginde, bitki miktari bir misli arttirilabilir.
Tentür hazirlamak: Haziran ortasinda, 20 kadar genç ceviz dörde bölünerek bir cam kavanoza koyulur ve üstüne 1 lt kanyak eklenir. Kanyak, cevizlerin üstüne çikmalidir. Agzi iyice kapanan kavanoz 14 gün boyunca güneste veya sicak bir ortamda, arada bir çalkalanarak bekletilir. Sonra süzülerek koyu renkli siselere doldurulur. Geregine göre, 15-20 damla alinir.
Kozmetikteki yeri: Ceviz kabugu ve yapraklari kaynatilip kina ile karistirilip saç ve cilt üzerinde daha kalici ve koyu renk elde edilir.
Referanslar: "Tanri'nin Eczanesinden Saglik", Maria Treben