R A D I O Z A Z A
 

Sanýka Muzur Bavayi Sere
Qesê-veri
Ýngiliz L. Molyneux Seel, serra hazar u new se u des u zu de (1911), asmanê amnana wertiye, amnana pêyene u payýza výrene de, nêjdiyê dý asmi Dêsým de fetelino. Çýke diyo u çýke hesno, serra hazar u new se u des u çar de (1914) eve namê “A Journey In Dersim” ra, “The Geopraphical Journal” de, Londra de neþir keno. Dr. Suat Akgüli, kýtavê xo “Amerikan ve Ýngiliz Raporlarý Iþýðýnda DERSÝM” de na nusne (makale) çarnove Tirki u tey veto. Dr. Suat Akgül vano, na çarnayýs de Dr. Nevzat Adili xêyle phoþti dê mý. Týrki çarnaene de nusne, hetê wendiþi ra zaf rýndek niyo. Hama mý, nusnê dey çýturi ke çarniyo Týrki, hini guret u na nusnê de pia neþir konu. Na sanýka ke nusnê de vêrena ra, kýtav de pelganê 98 u 99 de nuþiya. Na nusne u çarnayisê xo, kýtavê S. Cengiziyo ke namê “Kýrmanclar, Kýzýlbaþlar ve Zazalar” u ra vejiyo, sono ro jüvini; jê jüviniyê.
L. Molyneux Seeli, na sanýke kami ra gos da? Çý hêf ke çýmê xo beli niyo. Hama hini aseno ke, wo na sanýke serê xeyle guriyo u zonê xo Ýngiliz ki ra nusna. Ez hini guman konu ke na sanýka ke, 1911 de qeyd kerda u 1914 de ki neþir biya, hetê neþir kerdene ra tewr khana xuya. Tavi ke, na sanýke eve qesey kerdene ra rew ra vajiya u ama wo taw. Hama wuncia ki hetê tarýxi ra qimetê na neþir biyaene esta u gýrsa.
Sanýka Muzur Bavayi, ca ve ca, fek ve fek zovina qesey biya, na serranê pêyenu de ki nuþiya. Hama ni nusneyi, zaferi jüvini nêcênê. Zafê tenu jüvini ra kopya kerda hama, kami ra gureta, kami ra gos da, çýmeyi nê dê. Coka na sanýke sere, tayê ðeletiye u mýsavrê bêluzumi benê. Guman konu ke, na nusne, tayê çi keno zalal.
Ma ke sanýke eve tiqet wende ninu vineme:
Muzur, Aþira Topuzu ra, lazê pilê aþirewo. Namê pilê aþire Seydeseno. Muzuri, ere ci piyaena piyê xo ke ferq kerda, herediyo, þiyo Dewa Pile de lewê Ali Heyder Aðayi de biyo þiane (þüane). Ali Heyder Aða, Kerbela ra peyser amo, kýrameta Muzuri vejiya werte. Naê sere Muzur tereqiyo, (sýr biyo).

Yita de vajine ke, na sanýke ve sanýka Duzgýn Bavayý ra þiye rê jüvini. Duzgýn Bava, pi ke kýrameta dey diya, tereqiyo, Muzur Bava ki Aðayê xo ke kýrameta dey kerda eskera tereqiyo.
Sanýka Muzur Bavayi de namê dewa Topuze u Dewa Pile vêrenê ra. Ni dewi nýka ki estê, nejdiyê çýmanê Muzur Bavayi de rê. Muzur Bava, Hesen Aða, Ali Heyder Aða saa ke, raþtikêni biyê, hini nuþiyê. Hama Duzgýn u pi ya ki apê xo Khures, raþtikeni ra jêde ðeyal biyê, hini asenê.
Kerbela ya ki Kabe (Mekke)
Sanýke ke waniye, vinino ke, cao ke L. Molyneux Seeli cý ra vato “hac” wuza Meka (Mekke) niya, hama Kerbelawo. Tayê vanê ke, Dêsmýji “hac nêsonê.” Yita de kêmiye esta, Dêsmýji kamýji hac nêsonê? Nêsonê Meka (Kabe) hama sonê Kerbela, mezela Ýmam Wuþêni. L. Molyneux Seel, nêvano þiyo Kabe, vano þiyo Kerbela. Kýrmancki (Zazaki) yê Dêsými de “hac” zaf nêvajino (nêvacino), hurênda dey de vanê “þiyo/a jiare” ya ki “jiare kerdo” (jiare kerdene). Kerbala þiyaene, zu Dêsmýji rê serefo de berzo. Hama na mesela de çiyê ðeletiti sere nino were.
Peyniya sanýke de nusnoð L. Molyneux Seel, nia nusneno: Daasê se serre ra têpa Sayê de Ýrani (Acemi) ni çýmê jiargi, jiare kerdi. Qavo ke Muzur Bavayi de pia biyo vindi, seweta vinitena yi, tayê cay day kýnýtene. Peydena na qav di u tey berd. “No qav Muza Terani (Tahrani) de ro.” Hiya? Raþti, qavo nianen esto? Raþti, Muza Tahrani de ro? Na sanýke sere výnýtene karo do bino!
M. Tornêðeyali

 

www.radiozaza.de