Zulmün
Defteri Açilmalidir
Sait
Çiya
Dersimliler
en azindan son 20 yildir 37-38 soykiriminin açiga çikartilmasi,
anla?ilmasi, yargilanmasinin mücadelesini veriyorlar. Halkimizin
sözlü hafizasinda ya?atilan Soykirimi belgelemek için
önemli çali?malar yapildi. Toplantilar, konferanslar,
tarti?malar düzenlendi.
Ne varki Türk aydinlari bu konuya çok fazla ilgi
göstermediler. Dersim onlar için bir nevi tabuydu.
Kürt aydinlari ise en iyisinden kendi lehlerine propaganda
yapmakla yetindiler.
Hükümet ve geleneksel devlet arasindaki çeli?ki
Dersim Soykirimi´nin gündeme gelmesini hizlandirdi.
Uzun dönem yok sayilan Dersim gerçegi görülmeye
ba?landi. Gazetelerde günlerce Dersim tarti?ildi. Ba?bakan
Dersim Katliami tespitinde bulundu. Yapilanlarin savunulamayacagini
söyledi. ?üphesiz bu çok önemli bir geli?medir.
Ama her sözün bir anlami vardir. Tespitlerin sonuçlari
olmalidir. Atilmasi gereken adimlar olmalidir. Acilarimiz günlük
politikadaki çeki?melerde güç kazanmak için
kullanilmamalidir.
Hükümet fa?it kanadin(CHP, MHP, Ordu ve ötekilerin)
dediklerine, yoluna kar?iysa yarim yamalak adimlarla, ?ov politikalariyla
yetinmemeli, demokratik açilimin içini doldurmalidir.
Dersim´de
Ne Oldu?
Ne
olmadi ki!
Ne kadar yazsak, ne kadar anlatsak azdir.
40 binle 70 bin arasinda insan katledildi. Gerçek sayi
ne kadardir bilinmiyor. Köylerimiz, tarlalarimiz, ormanlarimiz
yakildi. Onbinlerce insan aç-susuz korku içinde
sürgün yollarina dü?tü. Tüfekten kurtulan
çocuklar kurda-ku?a yem oldu. Ya da Türklere hizmetçi
oldular. Zorla evlendirildiler. Derilmemi? gül Dersim,
ya?li bir Dersimlinin deyimiyle Merdenistan(Ölümülkesi)
oldu.
Tarihimiz, aklimiz, izanimiz degi?ti.
Bunun için halkimiz tarihi ikiye ayirdi. Tarih anlatilirken
38´den önce, 38´den sonra denildi.
Soykirimdan sonra doganlar da kirimdan payini aldilar. Her yerde,
her derede, her tepede ölüm kar?imiza çikti.
Acinin hikayeleriyle büyüdük.. Korkuyla büyütüldük…
Soykirimi yapanlarin çocuklari, torunlari hiç
babalarina, dedelerine sordular mi?
Dersim´de ne oldu?
Dersim neden Tunceli oldu?
Sormadilar.
Bilenler sustu. Anilarini yazanlar, „bu dönemi anlatamam“
dediler.
Neden
Dersim?
Dersim
Soykirimi´nin nedeni nedir?
Eger çok kisa, çok genel bir cevap vermek gerekirse,
neden farkli olmaktir.
Bende ba?ka bir soru sorayim. Hitler neden Yahudileri, Çingeneleri
soykirimdan geçirdi?
Alman olmamak fa?istler için yeterliydi.
Türk rejimi de irk temeli üzerine kurulmu?tu.
Türk olmamak, olmak istememek, farkliligini korumak suçtur.
Mahmut Esat Bozkurt ne demi?ti ” Biz açikça
milliyetçiyiz. Milliyetçilik bizi birlestiren
tek nedendir. Türk çogunlugunun yaninda diger unsurlarin
hiç bir etkisi yoktur. Her ne pahasina olursa olsun,
ülkemizde yasayanlari Türklestirecek, Türklere
ve Türkçülüge karsi çikanlari yok
edecegiz. Vatana hizmet etmek isteyenler her seyden önce
Türk ve Tükçü olmalarini istiyoruz.”
19 Eylül 1930 tarihli Milliyet Gazetesi‘nde de ‘...saf
Türk olmayan hiç kimsenin bu ülkede hiçbir
hakki yoktur; onlar sadece ve sadece hizmetçi ve köle
olma hakkina sahiptirler. Bu gerçegi dost, düsman,
herkes daglar bile bilmek zorundadir‘ demi?ti.
Dersim
Soykirimi´nin nedeni budur. Türk olmamak, köle
olmayi kabul etmemek.
Açiga
Çikmi? Gizli Belgelerde Ne Denilmi?ti?
T.C
Dahiliye Vekaleti Jandarma Umum Kumandanligi 55058 sayili gizli
ve zata mahsustur ibareli Dersim adli çali?masi var.
Giri?te belirtigine göre „Kayit altinda yüz tane
basilmi?tir.“
Bu çali?ma muhtemelen 1931- 32´de yapilmi?. Dersim´in
tarihini, dinini, dilini, sosyal yapisini, cografyasini, askeri
gücünü kendine göre incelemi?ler. Dersimin
nasil denetim altina alinabileceginin yollarini arami?lar.
Çali?mada farkli raporlar var.
Çali?manin kendisi Dersim´e yönelik büyük
bir hareketin hazirliginin yapildigini gösteriyor.
Devlet bir nevi Dersim masasi kuruyor. Ara?tiriyor. Raporlar
hazirlatiyor. Raporlardan birisi 2/2/1926 tarihli Mülkiye
Müfetti?i Hamdi Beye ait.
Rapor´da söylenenlerden bir parça:
„…Dersim, hükümeti Cümhuriye için
bir çibandir. Bu çiban üzerinde kat´i
bir ameliye yapmak… selameti memleket namina farzi ayindir.“
(Dersim, sf.199)
Mülkiye Müfetti?i Soykirim sirasinda görevdemiydi
bilmem ama, yapilacaklari o günden belirtmi?. Rapordan
bir ba?ka bölüm:
„Silah toplamak, her türlü vesaiti mukavemet
ve müdafaadan tecrit etmek, bunun için en müsait
olan mayis ve haziran zarfinda sevk edilecek kahir bir kuvvei
askeriye ile yekdigerlerile temaslari kaybetmeyecek bir surette
bir ihata ve tarama hareketi yapmak, görecekleri tazyik
üzerine daglara cekilecek müsellah halkida kara ve
hava kuvvetleri ile tazyik etmek, harekata dikkat edilecek en
mühim esas sadakat ve harekete i?tirak ve hizmet tekliflerine
kat´iyen itimat ve emniyet etmemek, tedibati umuma te?mil
etmek. Hizmete ?itap arzulari hiledir, asilda birdirler.“
(Dersim, sf.200)
Bu rapor dahi soykirim hazirliginin belgesidir. Tüm Dersim
hedef seçilmistir. Soykirim yillarinda i?birligi yapanlar,
tarafsiz kalanlar neden öldürüldüler sorusunun
da cevabidir.
Birinci Umum Müfetti? Ibrahim Tali´de Dersim´le
yakindan ilgileniyor. 21/12/ 1931 tarihli raporunda yapilacak
hareketi inceliyor. Ibrahim Tali´ye göre, „Oraya
giren kuvvet her i?i bitirip öyle çikmalidir.“
(Dersim, sf.212)
Ibrahim Tali su kaynaklarinin, kurak bölgelerin, zahire
ve sair ia?e maddelerinin, magaralarin, arazinin, ormanlarin,
„firarilerin lehine yarayacak“ her ?eyin ara?tirilip
bilinmesini istiyor.
Devlet 1931 yilinda büyük bir kareket yapmak istiyor.
Ancak Sason ve Mutki hareketini daha önemli görüyor,
hatta ba?arisizliga ugrayabileceklerini dü?ündükleri
için hareketi erteliyor.(Dersim, sf.215)
Kitapta ba?ka raporlar da var. Halis Pa?a´nin, ?ükrü
Kaya´nin, Fevzi Çakmak´in raporlari birbirini
tamamliyor. Hemen hepsi Dersim´e köklü bir hareket
yapilmasini istiyor. Hepsi sürgünü savunuyor.
Tedip ve tenkil istiyor. Türklügün yerle?tirilmesi
gerektigini söylüyor.
Fevzi Çakmak “Dersim´in sömürge
statüsünde“ yönetilmesini istiyor.
Dersim´in katillerinden Ismet Inönü de raporlar
hazirliyor.
1935´de Atatürk´e sunulan rapordan bir parça:
„1935
ve 1936’da yollar, karakollar yapilacaktir. 1937 ilk baharina
kadar hazir olursa mürettep ve seferber 2. Firka kuvvet
ilbayligin emrine 1937 ilk baharinda verilecektir. Süratle
bütün Dersim silahtan tecrit olunacak. Ilbayligin
o zamana kadar tetkiki neticesinde kuvvetle yapilmasini tasavvur
ettigi, hükümete bildirdigi icraat da yapilacaktir.
Bundan sonra Dersim’e verilecek seklin safhasi baslayacaktir.
Bütün bu tasavvurlar gizlidir.
(Saygi
Öztürk’ün yazdigi “Ismet Pasa’nin
Kürt Raporu” kitabindan)
Inönü´nün dedigi gibi hareket 1937´nin
baharinda ba?ladi. Inönü´nün belirtigi,
“Ilbayligin o zamana kadar tetkiki neticesinde kuvvetle
yapilmasini tasavvur ettigi, hükümete bildirdigi icraat
“ yerine getirildi.
Bütün bu rapor ve hazirliklarin sonucunda 1935-36
da Tunceli Kanunu çikartildi.
Raporlar da gösteriyor, isyan Türk Genel Kurmayinin
çikardigi bir yalandir.
Soykirim uzun yillar içinde askeri, hukuki ve siyasi
olarak hazirlanmi?tir.
Soykirimla Türkle?tirme tamamlanmak istenmi?tir.
Zulmün
Defteri Açilmalidir
Artik
geriye dönülemez.
Recep Tayip Erdogan dediklerinin arkasindaysa Dersim´i
demokratik açilima dahil etmelidir.
Her ?eyden önce gizli belgeler, kararlar açiklanmalidir.
Soykirim suçtur. Erdogan katliam diyor. Katliam da suçtur.
Katliami yapanlar yargilanmalidir. Hükümet bu i?te
samimi ise Meclis´te bir Dersim ara?tirmasi açmalidir.
Dersimlilerden özür dilenmelidir.
Tunceli Kanunu´nun hedefi ve sonucu olan dilimiz ve kültürümüz
üzerindeki yasaklar kaldirilmalidir.
Soykirimi ve sonuçlarini inceleyecek, çözüm
önerileri hazirlayacak Dersimlilerin de dahil oldugu bir
komisyon olu?turulmalidir.
Hükümet bunu yapabilir mi?
Ya da yapmak istiyor mu?
Bu yönde kesin bir iradenin olu?tuguna inanmiyorum. Kismi
adimlar ve ?ovla i?i geçi?tirmek istiyorlar.
Mameki
Belediyesi de Demokratik Açilim Yapmalidir
Mameki(Tunceli)
Belediyesi de bir açilim yapmalidir.
Dersim´in katili Abdullah Alpdogan´in ismi Mameki´de
bir mahelleye verilmi?tir.
Bu ismi degi?tirmek belediyenin elindedir.
Belediye bu ismi hemen degi?tirmelidir.
Yerle?im yerlerini eski isimleri kullanilmalidir.
Hepsinden
önemlisi demokratik açilimi biz kendimiz yapmaliyiz.
Dilimizi konu?mali, kültürümüzü ya?atmaliyiz.
Soykirimi savunanlara destek vermemeliyiz.
