Qesekerdene:
Haydar Isik - Radio ZaZa (Hesene Dilavi)
Ca: 1999 Dortmund Festival

RadioZaZa: Mave Xêr
Haydar Isik: Mavê Xer ,Xer ama silamet
RadioZaZa: Xo mare dana naskerdene?
Haydar Isik: Ya namê mi Haydar Isik, ez Dersimraw, 25 serro itaro, niviskaro vercuni malemeni kerdene, heya zovna savacirne?
RadioZaZa: Hata nika cend teney Kitave sima vecay?
Haydar Isik: Ya hata nika yani nejdiye 7-8 veciye.
RadioZaZa: Kitavude mesele cinay amera zon, cinay ser veciye?

Haydar Isik: Mesele Dersim sere, yani tertele Dersim sero mi kitave xo nusnay eve zonê tirku nusnay,Dersim de 1937-1938 dersim de katliam bi uza millete ma qirkerd, zimustu ke amene cenu, camordu amone ju ce biyene top, na meseley yani diroke dersim sero qesey kerdene, uza ez domon biyo ucax na eke ceni ke bervene zere mi dezene, dima ez biyo pil mi millet de qesey kerd ju hemedi bi kitave mi de name di yenora meyda Dersimli Memik Aga ´de yi hemed di deki mi qesey kerd yani millete mire qesey kerd dersim tertelesi cutur bi cutur nebi, na diroke dersim sero jede nusna.
RadioZaZa: Nika to va kitave mi eve tirki veciyay, yani tirki nusnay, cira eve tirki, cira eve zonê(Zazaki) ma ni kitav nunusnay?
Haydar Isik: Nika zonê ma devleta tirk idenitäta ma kerde vind, yani ma ez devletune tirku de biyo pil, yani ez ke 7 ser de biyo siyo mekteve tirku, ya mare yasax kerd kirmanci qesey kerdene yasax biye. Ee bra ma ke, iso ke zone xode egitim negrot bese nekeno zone xo de bivisno, yani hemi ke nika Dersimli Memik Aga eve kirmanci veciya ,yani eve kirmancki-Zazaki yani 500 sey teney tercüme kerd, nerosuno, millete ma eve zone xo alfabete xo nezono yani zone xo besenekeno ke qesey bikero, besenekone ke bivisnero cutur bese bikero ke biwanu yani mesela niviskarune kurd zaf xiravina yani ma na dileme cutur ma vecime ule ez ke nezon e tabi nu süreco na prozes gereke ma bikeme öncüye milete ma gereke niviskare ke nika xona milete xo serde pe milete xo de vindene milete xo de sone, i gereke yani zone xo ser binivisne hata nika mi jede kar nekerd ama, ez wazen ke ez ki endi eve Zazaki binivsni.
RadioZaZa: Nika to zane ke na serune peyeno de, xeyle eve zone ma (Zazaki) pesorek vecineni pesorek zone ma ser gurine, kulture ma ser gurine, nino ser se vane, ci qesey kena fikre to ciko?
Haydar Isik: Ee taye mira dürye,Taye mira nejdiye taye kovareke vejine yani zaf rinde destege mi dinere esto, ama taye ke vejine e vane mesela milete Zazay milte kurd niyo,ya ki zone zazay zarava kurd niya milete kurd niya, na tene xeleta ama kamo ke yani sere na zone mileti bindest , milete kurd milete bindestiyo, milete zazya yo soran, qurmanc pero zu mileto ama pero bine dest dere na kamo ke milete bindestre qeyret dano lewe dinede vindeno yani eke ez vajne rawo xo xeletvoneke unca rindo sere zone xo gereke iso gereke kulture xo ser zone ma xo piye xo iso gereke binisnu qesey bikerone biwano.
RadioZaZa: Nika sata bine mi tene millete made qesey kerd vake ita sahade stadyumde harita Kurdistan esta, virasta, vake Dersim wertede cino, to sevane Dersim cira wertede cino?
Haydar Isik: Dersim zere dile kurdistanio
RadioZaZa: Haritao ke teverde Dersim tede cino?
Haydar Isik: iiiii dsssss muhim niya, mi nia neda, belki ki xeletiye kerda yani bine gay de isu dina nedano bozik mozik de nedano mesele awa eke ju yani ju cenc virasta herhalde u ki nezone Dersim kowytiyo yani na mesela niya.
RadioZaZa: Watena mi awa ke suke Kurdistan pero tey este hata Erzinganra . surye ra, iran ra suk tey este Dersim tey cino nika milet vano cira cino ez sodirana itadero milet vano ke cira zone ma de tawa nama vatene?
Haydar Isik: Ez zonê ma ama vatene, amey mide qesey kerd yani televizyone Medya mi de reoprtaj virast.
RadioZaZa: Yani ita stadium de qesey nebi, lawik namay vatene, hata nika xona qese nebi.
Haydar Isik: Ya tawa nebeno Mühim niyo, ya ma mmm nika mesele cika zonena milete kurd di hire rey hire corzarave xo este na zaravu ra zarava ma hata nika yani ma bese nekerdo yani kabahat to dero mi dero ya ki pie kalikune ma dero ino bese nekerdo zarava ma ave biyareneyani zarava ma, zarava folklorik menda, gereke ma na zarave eve qesekerdene eve wendene, eve nusnene ma vae biyarme kabahat ma dero bra nika ma televizyonde milet esto ez danisma kurulde biyo med -tv de daima mi vatene zarava ma kirmancki gereke ewke xo bivino ita ma zarava Kirmancki 1 satera kerde 2 -3-4- sat yani ama ma kes nediyeneke program berene viraze yani milet qesey keno ama ma ke vame ya bra ma ti ke wazena bê program viraze, bê cike to zanena yardim bide dahik nene yani millete ma zonena ez 63 seru dero jede reqne kene ama senik kar kene.
RadioZaZa: Nika ez wazun unca tene peyser sime tarix ser sime nika milete ma vano ke yani ez ki nae xora pers kun ma kam me, kotra amayme cikme?
Haydar Isik: Ma milete Kurd me, zarava ma kirmackiya, Dersim de milet esto mesela hete Mazgerd de hete pertege de i qurmanci qesey kene yani Kirdaski qesey kene i ke yani werte milete, mesela ez nazmiyeraw nejdeye ma nejdiye nazmiye dewe mazgerd este uza dewe ke nejdiye mazgerd ye yani nejdiye mazgerde werte mazgerd u nazmiye de hurdemena zonu zane yani vatene mi awa ke milete ma milete Kurd awke zarava zazaki qesey keno ya mi di hir rey dewend zarava zazaki saraya Med de yani devlet ta Med de zone zazaki qesey biyo, dima ki nika mesela hewreman vane cira yani kurdistane basur de gorani vane yaki hewremani werte Hewremani u Zazaki de hemen, hemen fark cino yani zaf zuvinra nijdiyo, yani Hewremani kowt uyo Dersim kowtuyo deme ke na milet waxt de devleta iranu devleta osman sürgün kerde. Ez tavi gereke iso diroka milte kurd rind bizono mesela xorosan de eyalete iran de jede milete kurd jiyane xo keno ez hen zanun ke yani isara howt, hestsey sera dima milete kurd Zagrosra yani dewune zagrosra gurete berde xorosan de iskan kerde ke tirk hete iran ser neren ne yani uza des gurto yani milet kurd gereke tirku neverdo uza berene Iran , Dima ki na mogol ke ben girs bene kuvetli milete kurd remeno uzara tai, tai asir remene i yene Dersimez hen inam ken ke na Asiret ke yene dersim.Ez hen inam ken ke na Asire ke yene dersim i yani koke dine hete zagros ra yene eve hewremani yene yani zone ma zuyo ez Frankfurt de nisdtore taxsi zu cenc bi ee kurdistana Basura bi hewremani qesey kerdene yani gorani mi va ez ke milete kurd vake ti kamci zon zonena? Mi va ez Zazaki zon yaaa ma zazki qesey kererd ya ma zuvin fam kerd. Mesele awa yani ma zu milet me hewraman mesela hazar kilometera jede basur dero.
RadioZaZa: Ez wun tene zon ser vindeme, zone ma vane ke hete ilim u tarix ra hae ke zone ma ser guriye hete ilim ra vun vane ke zone kirmancki-Zazaki-Dimilki zone persu ra nejdiyo, yani zone kurdu ra düryo tu se vana?
Haydar Isik: Nika zone ma eeeemm yani kurdu ra dür niyo, yani werte ma u zone kirdaski zimane kirdaski ya ki zarava kirdaski farke xo esto ama.
RadioZaZa: Nu Fark ciko?

Haydar Isik: Nika fark yani ewk te esto mesela edat de este fiil de este yani farke xo este taye qesude kelimude este etkiye arabi biyo, nika cenika mi almana ez siyo plattdeutsch yani bakure almanya uza zimane yani zarave qesey kerdene cenika mi zarave dinu fam nekerdene ama u ki almanu u ki almanu yani Bavyera zimane Plattdeutsch bese nekeno fam bikero.
RadioZaZa: Nu dialekto ama.
Haydar Isik: Dialekto yema ki dialekto yani dialekto zarave ayni ye yani mesela cika, nika hete Mazgerd ra muri ardene Nazmiya inu zuvinde fam kerdene yani mae mi kirdaski zazaki rind zonene mileto ke cera amene hete Mazgerda ra ine qesey kerdene yani zuvinde fam kerdene tene zahmete xo esto ama yani ezzzzz yani zimanvan niyo ke vajne zone ma zone medra yeno mi wendo ama zone ma pers fars i ra nejdiyo na idda wa zone ma ez hen inam kun ke zone ma u zone kirdaski yani zarave kirdaski u zarava qurmanci zaf nejdiya.
RadioZaZa: Nika wajme ke sare maw Dersim, sare Erzingan, sare Bingöl ma ke Kirmacki -Zazaki qesey kerd, ma sare Mardin ra sare, Hakkari ra juvin fam nekeme, to tenena rave vake ke sare Mazgerd hete bingöl vajime nae ke Kirdaski qesey kene yani kirdaski qesey kene Elewiye ine ma tene fam keme, hama vaji me ke sare Mardin, sare Diyarbekir ma zone inu fam nekeme yani nu cutur beno ke nu zon ju beno, yani vajime Dialekt esto wertede ama lehce cutur beno?
Haydar Isik: Nika niade mi tore örnege de mi vake ke cer bavyerade zivane almanuyo bayerisch u plattdeutsch yani hurdemena zone almanu
RadioZaZa: Koka xo juya. koka nini juya.
Haydar Isik: Nika Koke zone maw koke Zazakiyo kirmanci ki juyo fonetik juyo gramatik hemen hemen juyo, yanliz etkiye xo biyo mesela mümkünüya xo esta ke zone ma jede tesire bine zone farside mendo zone kirdaski ki n a tesir senik gureto na imkaniye esta, nika zone tirkude niade bra zone tirku ez ke siyo mektev nika ez ke i zon qesey bikeri to qe fam nekena zanena yani nu dialektik gelismeo eve saraya med mi vake saraya med 2000 serra rave uza zone ma qesey biyo na zon hata na nika amu hama zon ulision, deyisim yeno orte coka vane ke zone maw zone qurmanci - kirdaski yani zarava kirdaski-kirmanci zaf nejdiye idda mi nawa.
RadioZaZa: Yani coru nejdi beno, nika ez ane vun mi tenena rave millet de qesey kerd ma juvin fam nekerd, iliski qurmis nekerd, yani ma juvin fam nekeme.
Haydar Isik: Bra ez famken tu cira fam nekena? Ez ki Dersim ra amu.
RadioZaZa: Nika sare Diyarbekir esto urfa este sare Mardin este ita ez tey qesey kun mi qe fam nekene.
Haydar Isik: Tamam Taye qesey zore zameto famkerdene ama ez ki qesey ken meslea parlemento de qesey ken milete sorani fam kene
RadioZaZa: Heya Milete soran fam kene, hama Kirdas vajime kirdas
Haydar Isik: Milete Kirdas ki fam kene bra.
RadioZaZa: Yani to vane ni zon lete ve lete fam bene.
Haydar Isik: Letera jede fam kene ez ki nia zarava kirdaski ez ki lete ra jede fam kun ama yani herhalde sede hiris belka ki fam nekene.
RadioZaZa: Nika ciye yenora mi viri mi caede wendive, yani dinade ilim vano ke zu zon ke zone bin ra ke poncas ve poncas eke fam beno, ilim vano ke nu zon u zone i lehce niyo? cutur beno ke nika zone maw zone kirdasu ju niyo ama ma juvin famkeme unca ju zono? Ilim dina de vano ke niya niyo?
Haydar Isik: Nein ilime dina na vano nezon yani eke ya to ne wendo vajime ke dogruya ilime dina na vanu sede poncas iso zuvin fam nekerd di zone hama kam istasik kerdo kam istastik veto ke zone maw zone werte zone Zazakiyo Kirdaski poncas yani sede poncas fark esto kam vanu yani?
RadioZaZa: Ilime Dina vano, yani ilime dina zonure vanu.
Haydar Isik: Vajime ke na qeseoke ti vana dogruya ilime dina na vano, ama nika to mira bese nekena ke vazere werte Zazakiyo kirdaski de se de poncas fark esto.
RadioZaZa: Xora Persa mi awake ke nae ke wendu inu ra persbiker.
Haydar Isik: Braw rind idda mi cika zana werte Zazaki u Kirdaski fark poncas niyo fark seniko seniko coka tae ez tora nevan tae milete ma este i xo nasnekene, ez tore vajnere, yani eke i eke serva ziman zarava Kirdaski zimane ma bi xebetibiyene ez hürmete mi dinaea estoyani mesele awa iso gereke na zon maw piye xo ave biyaro xo vira mekero mesela domane mi zone ma qesey kene ama torne mi bese nekene yani devleta tirk adire ma dardewe dewe ma vesnay,zone ma yasax kerd nika ez tora vayjne yani katliamu girs isonra zone ison yasaxine yasax zonena ha to ju kisto, ha zone dey cira guretofark xo cino yani.
RadioZaZa: Qesa mina peyen nawa, wun na serrane peyenude , peserorek vejine Ware vejino, Tija Sodiri vejina, Dersim, Pir vejino xona tae este nika mi viri nene nini sere se vana?
Haydar Isik: Ule Tija sodir rey drey mi sero nivisnayve xeverkerdve yani jade zaf ki rast nenusnayve tae mileto ke mira qarino yani (also) doman ine duste xora nevnun hen erzene yani eke cesarete dinu yani medeni cesaret dinu ke esto geroke mire telefon kene ya ki termin virazeme ma yeme te lewe zuvinde qesey keme Tija Sodir yani iftra erzena.
RadioZaZa: Savana yani? Iftra cika?
Haydar Isik: Iftra mesela mi sero Ciko ke inu vatve dogru nebi yani jur biy, mektuv rusnene i mektuve Tija Sodir cena aynen yani Pers nekena ahlaksizin awa nika ez ke pee to de qese vajnere yani Reschas vane almani resches nekerdo yani mi xona mesele tam nezonen ez gereke kovara xode a makale nenusnir ama inu nusnayve, mira xever dane yani ayivo yani mi hata nika mi ez tora vajnere yani medya tv de ki med - tv deki mi wast wazen ke zimane ma zone ma jede program kuyune yani na hizmeta na xizmeta nika mesel mi ewro ki mi vake ez hen wazen ke yani daha jede program bivrajiyo, milete ma, domone mazone xo vira mekere na ki xizmeta.

RadioZaZa: Qese Xuye peen mare savana?
Haydar Isik: Ule ez wesiya sima wazen ti ki cenca i heval ke Tija Sodir de, Ware de nezo kowt de gurine rija mi dinura esta mesela xo yani politik mekerne, düzeye kulturde bivinene ya u cax ma juvinde yardim ki dame ez inam ken ke i ke politik düzey ca verdene kultur yani zone ma ser bivine yani cever dinere ben ra ma pa gurime ma jede ma quveta xo keme ju ez simare serkevtin vazen simare wesiye wazun bimane wesiyede yani kamo ke na zone xo ser xebetino dinara hürmete mi ki esta.
RadioZaZa: Heq rajivo
Haydar Isik: Heq tora ki rajivo

 

 

DOSTÊ MA:  Zazaki.de   |  Piya Portal   |  Huseyin Aygun   |  AABF  |  Tunceli Emek |  Faruk Iremet    |  FDG   | Zaza Der